Ene ve Zerre — Sayfa 9

kendinde olmayan ve başkasının mânasını gösteren, vücûd-u insaniyetin kalın ipinden şuurlu bir tel ve mâhiyet-i beşeriyenin hullesinden ince bir ip ve şahsiyet-i Âdemiyet'in kitabından bir eliftir ki; o elif'in "iki yüzü" var. Biri, hayra ve vücuda bakar. O yüz ile yalnız feyze kâbildir. Vereni kabul eder, kendi îcad edemez. O yüzde fâil değil, îcaddan eli kısadır. Bir yüzü de şerre bakar ve ademe gider. Şu yüzde o fâildir, fiil sahibidir. Hem onun mâhiyeti, harfiyedir; başkasının mânasını gösterir. Rubûbiyeti, hayâliyedir. Vücudu, o kadar zaif ve incedir ki, bizzât kendinde hiç bir şeye tahammül edemez ve yüklenemez. Belki eşyanın derecât ve miktarlarını bildiren mîzanü'l-harâret ve mîzanü'l-hava gibi mîzanlar nev'inden bir mîzandır ki; Vâcibü'l-Vücud'un mutlak ve muhît ve hududsuz sıfatını bildiren bir mîzandır.

İşte, mâhiyetini şu tarzda bilen ve iz'an eden ve ona göre hareket eden

beşaretinde dâhil olur. Emâneti, bihakkın edâ eder ve o "ene"nin dürbünüyle, kâinât ne olduğunu ve ne vazife gördüğünü görür ve âfâkî malûmât nefse geldiği vakit, "ene"de bir musaddık görür. O