Hakikat Nurları — Sayfa 72

hareket eder. Bu kısımdan aklı başında olanlar mes'uldürler, sukut ediyorlar, belki kısmen şeytana maskara oluyorlar!..

Dördüncü Nükte:Ehl-i dalâlet ve bid'ât fırkalarından bir kısım zâtlar, ümmet nazarında makbul oluyorlar. Aynen onlar gibi zâtlar var; zâhirî hiçbir fark yokken, ümmet reddediyor. Bunda hayret ediyordum. Meselâ; Mu'tezile mezhebinde Zemahşerî gibi, îtizalde en mutaassıb bir ferd olduğu halde, muhakkikîn-i Ehl-i Sünnet, onun o şedid itirâzâtına karşı onu tekfir ve tadlil etmiyorlar, belki bir râh-ı necât onun için arıyorlar. Zemahşerî'nin derece-i şiddetinden çok aşağı Ebu Ali Cübbaî gibi Mu'tezile imamlarını, merdut ve matrud sayıyorlar. Çok zaman bu sır benim merakıma dokunuyordu. Sonra lütf-u İlâhî ile anladım ki; Zemahşerî'nin Ehl-i Sünnet'e itirâzâtı, hak zannettiği mesleğindeki muhabbet-i haktan ileri geliyordu. Yani, meselâ tenzih-i hakikî; onun nazarında, hayvanlar kendi ef'âline hâlık olmasıyla oluyor. Onun için Cenâb-ı Hakk'ı tenzih muhabbetinden, Ehl-i Sünnet'in halk-ı ef'âl mes'elesinde düsturunu kabul etmiyor. Merdud olan sâir Mu'tezile imamları muhabbet-i haktan ziyâde, Ehl-i Sünnet'in yüksek düsturlarına kısa akılları