Hutbe-i Şamiye — Sayfa 113

4 - Haşirde bütün zevi'l-ervahın ihyâsı; mevt-âlûd bir nevm ile kışta uyuşmuş bir sineğin baharda ihyâ ve inşâsından kudrete daha ağır olamaz. Zira kudret-i ezeliye zâtiyedir; tegayyür edemez, acz tahallül edemez, avaik tedâhül edemez. Onda merâtib olamaz, herşey ona nisbeten birdir.

5 - Sivrisineğin gözünü halkeden, Güneş'i dahi o halketmiştir.

6 - Pirenin midesini tanzim eden, manzume-i Şemsiye'yi de o tanzim etmiştir.

7 - Kâinatın te'lifinde öyle bir i'caz var ki; bütün esbab-ı tabiiye farz-ı muhal olarak muktedir birer fâil-i muhtar olsalar, yine kemâl-i acz ile o i'caza karşı secde ederek

diyeceklerdir.

8 - Esbaba te'sir-i hakikî verilmemiş; vahdet ve celâl, öyle ister. Lâkin, mülk cihetinde esbab dest-i kudrete perde olmuştur; izzet ve azamet öyle ister. Tâ nazar-ı zâhirde, dest-i kudret mülk cihetindeki umûr-u hasîse ile mübâşir görülmesin.