Hutbe-i Şamiye — Sayfa 142

harfiyle, yâni âyine güneşin ziyâsını neşrettiği gibi birer ma'kes-i tecelli nazarıyla bakıyoruz.

(Hâşiye): Nakşibendî râbıtası bu sırra bina edilmiştir.

Bu sırdandır ki bizde sülûk tevazudan başlar, mahviyetten geçer, Fenafillah makamını görür. Gayr-ı mütenâhi makamatta sülûke başlar. Ene ve nefs-i emmâre kibriyle, gururuyla söner. Hakikî Hıristiyanlık değil, belki tahrif ve felsefe ile sarsılmış Hıristiyan'da, ene levâzımatıyla kuvvetleşir. Enesi kuvvetli, müteşahhıs, rütbeli, makam sahibi bir adam Hıristiyan olsa mütesallib olur. Fakat Müslüman olsa lâkayd olur.

* * *

Kuvveden fiile geçmek olan faaliyetteki şedid ve mütenevvi lezzet, tegayyür-ü âlemin mayesi ve kanun-u tekâmülün nüvesidir. Zindandan bostana çıkmak, daneden sünbüle geçmek ayn-ı lezzettir. Faaliyet istihaleyi tazammun etse, lezzet tezayüd ederek taşar. Vazifedeki külfeti taşıttıran o tattır. Zîşuura nisbeten gayetteki kemâl,