Hutbe-i Şamiye — Sayfa 22

hem maddeten terakki etmeye kâbil ve mükemmel bir istidadı var.

Birinci cihet olan mânen terakki ise:

Biliniz! Hakikî vukuatı kaydeden tarih, hakîkata en doğru şahittir. (İşte tarih bize gösteriyor.) Hattâ Rus'u mağlup eden Japon başkumandanının İslâmiyet'in hakkaniyetine şehâdeti de şudur ki:

"Hakikat-ı İslâmiyet'in kuvveti nisbetinde, Müslümanlar o kuvvete göre hareket etmeleri derecesinde ehl-i İslâm temeddün edip terakki ettiğini tarih gösteriyor. Ve ehl-i İslâm'ın hakikat-ı İslâmiye'de zaafiyeti derecesinde tevahhuş ettiklerini, vahşete ve tedenniye düştüklerini ve herc ü merc içinde belâlara, mağlubiyetlere düştüklerini tarih gösteriyor." Sâir dinler ise bilakistir. Yâni salâbet ve taassublarının zaafiyeti nisbetinde temeddün ve terakki ettikleri gibi, dinlerine salâbet ve taassublarının kuvveti derecesinde de tedenni ve ihtilallere maruz kaldıklarını tarih gösteriyor. Şimdiye kadar zaman böyle geçmiş.

Hem Asr-ı Saadet'ten şimdiye kadar hiçbir tarih bize göstermiyor ki; bir Müslümanın