Kütübü Sitte - 11.Cilt — Sayfa 127

müslümanlarca ne derecede benimsendiğini göstermekle kalmaz, kültürümüzün her sahasına giren bu metinleri hakkıyla anlayabilmek için, bu tıb telakkisini tabirleriyle birlikte öğrenme ve öğretme gereğini, ilgili kelimeleri lügatlarda açıklama gereğini de ifade eder.

Tekrar edelim, bu tedrisatın tabiblerimizin tedrisatından bile çıkarılmış olması gerçekten büyük bir kayıptır.

TIB VE RUKYE BÖLÜMÜ

2- ZEHEBÎ'NİN TIBB-I NEBEVÎSİNİN BAŞ KISMI

Yukarıda mühim esaslarını ve belli başlı tabirlerini kısaca belirttiğimiz Eski Yunan Tıbbı'nın Tıbb-ı Nebevî yazarlarınca da aynen benimsendiğini göstermek maksadıyla, Zehebî'nin yazdığı et-Tıbbu'n-Nebî adlı kitabının baş kısmında yer verdiği umumi şemayı aynen kaydetmeyi uygun bulduk.

(33) Mana şudur: "Deliliğim sebebiyle, gönül alan sevgilinin zülfüne sarıldım. Ben, vücudumda artarak sıhhatimi bozan sevda maddesinin fazla kısmını bertaraf etme çâresini eftimunla sağladım." Sevdânın tıbbî manasını bilmeyen, bu ifadeden yine de fazla bir şey anlayamaz.

Müellif, tıbbı, ilmî ve amelî diye ikiye ayırdıktan sonra şöyle devam eder:

A) AMELÎ TIB

Bu dört kısma ayrılır:

1- Tabiî umurun ilmi.

2- İnsan bedeninin ahvalininin ilmi.

3- Sebepler ilmi.

4- Alâmetler ilmi.

TABİÎ UMUR NEDİR?

Zehebî bunların yedi olduğunu belirtir:

BİRİNCİSİ ERKAN'dır (rükünler). Bunlar da dörttür:

1) Nâr (ateş): Vasfı, harr ve yâbis (sıcak ve kuru) olmaktır.

2) Hava: Vasfı, ratb ve harr (yaş ve sıcak) olmaktır.

3) Su: Vasfı, bârid ve ratb (soğuk ve yaş) olmaktır.

4) Toprak: Vasfı, yâbis ve bârid (kuru ve soğuk) olmaktır.

İKİNCİSİ: MİZAC'dır. Mutedil mizac sekiz kısımdır, önce müfred ve mürekkep olmak üzere ikiye ayrılır:

A) Müfred olanlar; bu da dört kısımdır:

1) Harr (sıcak)

2) Barid (soğuk).