Miftah-ul İman — Sayfa 34

kadar, ondan mahsulât alır. Demek o Mâlikül-Mülk-i Zülcelâl; küçük-büyük, cüz'î-küllî her şeyi birer model hükmünde inşâ ederek, yüzler tarzda, taze taze nakışlarla münakkaş mensucât-ı sanatını onlara giydirir; cilve-i esmâsını, mu'cizât-ı kudretini izhar eder. Kendi mülkünde herbir şeyi, birer sahife hükmünde inşâ etmiş; her sahifede, yüzer tarzda mânidar mektubatını yazar; hikmetinin âyâtını izhar eder, zîşuurlara okutturur. Şu âlem-i ekberi, mülk şeklinde inşâ etmekle beraber; şu insanı dahi öyle bir surette halketmiştir ve ona öyle cihazât ve âletler ve havas ve hissiyatlar ve bilhassa nefis, hevâ ve ihtiyaç ve iştiha ve hırs ve dâvâ vermiştir ki; o geniş mülkünde, bütün mülke muhtaç bir memlûk hükmüne getirmiştir.

İşte hiç mümkün müdür ki; pek büyük olan âlem-i zerrâttan tâ bir sineğe kadar bütününü mülk ve tarla yapan ve küçük insanı, o büyük mülke nâzır ve müfettiş ve çiftçi ve tüccar ve dellâl ve âbid ve memlûk yaptıran ve kendine, muhterem bir misâfir ve sevgili bir muhatab ittihaz eden o Mâlikü'l-Mülk-i Zülcelâl'den başka, o mülke tasarruf edip, o memlûke seyyid olabilsin!?..

Dördüncü Fıkra: