Miftah-ul İman — Sayfa 35

ibâresidir. Meâli şudur ki: Sâni-i Zülcelâl'in âlem-i ekberdeki sanatı o derece mânidardır ki; o sanat, bir kitap suretinde tezâhür edip, kâinatı bir kitâb-ı kebîr hükmüne getirdiğinden, akl-ı beşer, hakikî fenn-i hikmet kütüphânesini ondan aldı ve ona göre yazdı. Ve o kitâb-ı hikmet, o derece hakikatla bağlı ve hakikattan medet alıyor ki, Büyük Kitâb-ı Mübin'in bir nüshası olan Kur'ân-ı Hakîm şeklinde ilân edildi. Hem nasılki kâinâttaki sanatı, kemâl-i intizamından kitap şekline girdi; insandaki sıbgâtı ve nakş-ı hikmeti dahi, hitap çiçeğini açtı. Yani o sanat, o derece mânidar ve hassas ve güzeldir ki; o makine-i zîhayattaki cihazatı, fonoğraf gibi nutka geldi, söylettirdi. Ve öyle bir ahsen-i takvim içinde bir sıbga-i Rabbâniye vermiş ki; o maddî, cismanî, câmid kafada; manevî, gaybî, hayattar olan beyan ve hitap çiçeği açıldı. Ve o insan kafasındaki kâbiliyet-i nutuk ve beyana, o derece ulvî cihazat ve istidat verdi ki; Sultan-ı Ezelî'ye muhatap olacak bir makamda inkişaf ettirdi, terakkî verdi. Yani fıtrât-ı insaniyedeki sıbga-i Rabbâniye, hitab-ı İlâhî çiçeğini açtı. Hiç mümkün müdür ki; kitap derecesine gelen bütün mevcûdâttaki sanata ve hitap makamına gelen insandaki o sıbgaya, Vâhid-i Ehad'den başkası karışabilsin... Hâşâ!..