Miftah-ul İman — Sayfa 48

vücûd-u zâhirî giydiriliyor; sonra âlem-i gayba muntazaman yağıyor, iniyor. Ve emr-i Rabbânî ile, mütemâdiyen istikbalden gelip, hâle uğrayarak teneffüs eder, mâziye dökülür...

İşte şu mahlûkâtın şu seyelânı, gâyet hakîmâne rahmet ve ihsân dâiresinde ve şu seyerânı, gâyet alîmâne hikmet ve intizam dâiresinde ve şu cereyânı, gâyet Rahîmâne şefkât ve mîzan dâiresinde baştan aşağıya kadar hikmetlerle, maslahatlarla, neticelerle ve gayelerle yapılıyor. Demek bir Kadîr-i Zülcelâl, bir Hakîm-i Zülkemâl mütemâdiyen tavâif-i mevcûdâtı ve her tâife içindeki cüz'iyatı ve o tâifelerden teşekkül eden âlemleri, kudretiyle hayat verip tavzif eder. Sonra hikmetiyle terhis edip, mevte mazhar eder; âlem-i gayba gönderir. Dâire-i kudretten, dâire-i ilme çevirir.

İşte hiç mümkün müdür ki; şu kâinatı, heyet-i mecmuasıyla çevirmeğe muktedir olmayan ve bütün zamanlara hükmü geçmeyen ve âlemleri hayata ve mevte bir ferd gibi mazhar etmeğe kudreti yetmeyen ve baharları, bir çiçek gibi hayat verip, yer yüzüne takıp, sonra mevt ile ondan koparıp alamayan bir Zât; mevt ve imâteye sahip çıkabilsin!.. Evet en cüz'î bir zîhayatın mevti dahi, hayatı gibi bütün hakâik-i hayat ve envâ-ı mevt elinde