Muhâkemât Dersleri — Sayfa 100

için, şu harikulâde şecaat, harikulâde bir ömür ve dehşetli bir kamet ve onların levâzım ve tevâbileri olan çok emirleri toplayıp, içinde o hayal-i hâil nara vurarak "Ben, nev'ün münhasırün fi'ş-şahs'ım." der. Gulyabânî gibi hurâfâtı arkasına takarak dillerin destanlarında dönüyor. Emsâline dahi meydan açar.

Acem palavraları

Hemen her milletin kültüründe abartılı anlatımlar bulunabilir. Üstte misal olarak İranlıların Zaloğlu Rüstemi nazara verilmiştir. Bu şahıs, cesaretle ve kahramanlıkla meşhurdur. İranlıların baskısından kurtulamadıkları istibdat sırrıyla ve şöhret kuvvetiyle onların iftihar edecekleri şeyleri gasb ve talan etti, hayallerde büyüyüp şişti. Yalan, yalana öncü olduğu için şu hârikulâde cesaret hârikulâde bir ömrü ve dehşetli bir boyu ve onların gereği ve neticeleri olan çok şeyleri kendinde topladı. Dehşet verici şekilde na'ra atarak "Ben nev'i şahsıma münhasırım" diyecek duruma geldi. Gulyabanî gibi hurafeleri arkasına taktı, dillere destan oldu. Emsaline dahi meydan açtı.

Amerikalıların yaptığı "Rambo, Süperman, He man" gibi hayalî karakterlerde aynı durumu görmek mümkündür. Bizim kültürde de Hz. Ali'nin bazı savaşlardaki yaptıkları buna bir misal olabilir. Evet, "Allah'ın Aslanı" lakaplı Hz. Ali tarihin gördüğü en büyük kahramanlardandır. Ama bazı kitaplarda kendisiyle ilgili anlatılanları görse "Hayır, bunlar bana ait değil" diyecektir.

Nev'i şahsına münhasır

"Nev'i şahsına münhasır", "Türünün tek örneği" demektir. Buradaki kullanımda "Benim gibisi yok" manası verilebilir.

Gulyabanî

Gulyabanî, hayalî dev bir varlıktır. Vücudu sarı-kırmızı tüylerle kaplı, insanımsı çirkin bir varlık olarak tasvir edilir. Gündüzleri gizlenip geceleri bazılarına göründüğüne inanılır. Hakkında çok hurafeler uydurulmuştur.

Ey hakikati çıplak görmek isteyen zat! Bu mukaddimeye dikkat et; zira

-hurâfâtın kapısı bu yerden açılır

-ve bab-ı tahkik dahi bununla sed olur.

-Hem de kıssadan hisse ve meylü't-terakki ile mütekaddimînin esasları üzerine bina ve seleflerin mevrusâtında tasarruf ve ziyadeye cesaret bu şûristanda mahvolur.