Muhâkemât Dersleri kitabının 102. sayfası — Muhâkemât Dersleri bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

onlar içtihatta bulundular, ben de içtihatta bulunurum. Neticede onlar da adam, biz de adamız."

Bediüzzaman, bir makalesinde£"onlar da adam, biz de adamız.">sözünü nakledip bu ifadeyi"erkekçesine bir na'ra"olarak nitelendirir:

"Amma hubb-u din ve i'lâ-yı kelimetullah herkese farz-ı ayn olduğundan, herkes kendini mükellef bildiğinden نَحنُ رِجاَلٌ هُمْ رِجاَلٌ na'ra-yı merdanesiyle teşmir-i sak ederek, zincir-i atâleti kırmak ve perde-i sefâleti yırtmakla meydan-ı terakkiye atılacaktır."

Yani, dini sevmek ve Allah'ın dinini her tarafa yaymak herkesin yapması gereken bir farz olduğundan, herkes kendini sorumlu bilecek, "Onlar da adam, biz de adamız" şeklinde erkekçesine bir na'ra ile paçaları sıvayarak tembellik zincirini kırmakla ve sefalet perdesini yırtmakla terakki meydanına atılacaktır.

Bu manayı anlamak, kişiyi özgüvene kavuşturur, "Öncekiler kim, biz kim? Biz onların ayağının tozu olamayız" şeklindeki çekingen tavırlardan kurtarır.

Kanaatimizce bu meselede şu nokta çok önemlidir: İmam-ı Azamın üstteki ifadesi, önceki büyük ve kâmil zatları küçük görmek anlamında kullanılmamalıdır. Zaten o da bu anlamda kullanmamıştır. Bu ifadeden murat, "Onlar kendilerine düşen görevi yaptılar, biz de yapmalıyız" manasıdır. Nitekim Kur'ân-ı Kerim önceki milletlerden anlattıktan sonra iki defa şöyle bildirir:

"Onlar bir ümmetti, geldi geçti. Onların yaptıkları kendilerine, sizin de yaptıklarınız kendinizedir. Siz onların yaptıklarından suale çekilecek değilsiniz."

Tarihin kaydettiği en büyük fizikçilerden olan Newton (ö. 1727), patenti kendisine ait olan çekim yasasını matematikle ispatlamak ve yayınlamak için 20 yıl çalışır ve sonunda kendi deyimiyle "oldukça doğru" bir şekilde sonucu ortaya koyar.

Newton o güne kadar ulaşılamamış bir takım bilimsel gerçeklerin ilanına vesile olmuştur. Artık bilim çevrelerinde"Yüzyılların en büyük fizikçisi"unvanıyla anılmaktadır. Hatta Lagrange (ö. 1813), O'nun hakkında şöyle der:

"Kimse Newton'un şöhretine ulaşamayacak. Çünkü keşfedilecek yalnız bir tek evren var."

Lagrange O'nun hakkında bu mübalağalı ifadeleri kullanırken, Newton, gerçek bilim adamına yakışır bir değerlendirmeyle şunları söyler:

Muhâkemât Dersleri — Sayfa 102

Muhâkemât Dersleri uygulamada, çevrimdışı