Muhâkemât Dersleri — Sayfa 106

Mantığın terazisi ve doğru tarih

"Doğru tarih"ifadesi, ister istemez hatıra"doğru olmayan tarih"ifadesini çağrıştırmaktadır. Acaba böyle bir tarih var mıdır?

Her şeyden önce şunu bilmek gerekir ki, Tarih ilmi söz gelimi bir Kimya ilmi gibi hemen herkesin ittifak ettiği esaslarla dolu olmayıp daha çok sübjektif bir görünüm arzeder. Gerçi tarihe malzeme olan olaylar değişmez, ama bunları yorumlayan kimseler kendi dünya görüşlerini yansıtacak şekilde değerlendirmelerde bulunurlar. Mesela Sultan Abdülhamid kimi tarihçilere göre siyasi bir dehadır, ulu hakandır. Kimi tarihçilere göre ise bir "kızıl sultandır."

İktidarda olan bazı kimselerin "tarih yazdığı" bazı kimselerin ise "tarihi yazdırdığı" unutulmamalıdır.

Kur'ân'da Ashab-ı Kehf'in kıssası anlatılırken "Biz sana onların kıssalarını gerçek olarak anlatacağız"denilmesi, konumuz açısından manidardır. Demek ki bu kıssa, gerçek dışı olarak da anlatılmaktadır. Benzeri bir durum, başka tarihi olaylar için de geçerlidir.

Doğru tarihin ne olduğunu belirlemede en büyük kıstas, tarihin belge ve bilgilere dayanmasıdır. Ayrıca -velev kitaplarda yer almış olsa bile- ulaşılan bilgilerin mantığın terazisi yle tartılmasıdır.

"Soğuktan sakının, çünkü kardeşiniz Ebu'd-Derdâ'yı soğuk öldürdü.">rivayeti buna bir misal olabilir. Hz. Peygamberin böyle bir söz söylemesi mantıken mümkün değildir. Çünkü Ebu'd-Derdâ Hz. Peygamberin vefatından sonra Hz. Osman'ın hilafeti zamanında ölmüştür.

Not:Böyle meselelerde belli bir altyapı olmadan "Bu benim mantığıma ters, öyleyse bu rivayet doğru değildir" şeklinde düşünceler yanlış olur. Mantıken problemli görülen bir rivayete muhatap olunduğunda işin ehli olanlara danışılmalıdır.