Muhâkemât Dersleri — Sayfa 118

Evet, her şeyi zâhire hamlettire ettire, nihayet zâhiriyyûn meslek-i müteassifesini tevlid etmek şanında olan meylü't-tefrit ne derece muzır ise, öyle de, her şeye mecaz nazarıyla baktıra baktıra, nihayette batınıyyûnun mezheb-i bâtılasını intaç etmek şanında olan hubb-u ifrat dahi çok derece daha muzırdır.

Zahirîlik - Batınîlik

Her şeyi zahirine göre değerlendirmek, tefrit bir hal olup, neticede mananın hakkını vermeyen Zahirîlik ekolünü meydana getirmiştir. Her şeyi mecaz nazarıyla değerlendirmek de ifrat bir durum olup Batınîlik ekolünü netice vermiştir. Bu, Zahirîliğe göre daha zararlıdır.

Hendek Savaşında Yahudilerden Beni Kurayza kabilesi Müslümanlara hıyanet etmiş, yaptıkları anlaşma gereği Medine'yi savunmaları gerekirken müşriklerle işbirliği yapmışlardı. Savaş sonrası Hazreti Peygamber ashabına hedef olarak Beni Kurayza yurdunu gösterir ve£"İkindiyi Beni Kurayza'da kılacağız">der. Sefer esnasında ikindi vakti gelince bazı sahabiler Rasullulah'ın ifadesini sür'atten kinaye olarak görüp, namazlarını yolda eda ederler. Diğerleri ise nassın zahirine göre hareket ederler, ikindiyi geciktirir ve Beni Kureyza yurdunda eda ederler. Hazreti Peygamber her iki tarafın yaptığını da ikrar eder, onlardan hiçbirini ayıplamaz.

İbn-i Kayyım, bu olayda Beni Kurayza yurduna varmadan ikindiyi kılmayanları ehl-i zahirin, kılanları da ehl-i kıyasın selefi olarak değerlendirir.

Zahiri Mezhebinin en kuvvetli imamı İbn-i Hazm ise, her iki tarafın da haklı olmasına kanaat getirmez ve şöyle der: "Biz orada olsaydık, velev gece yarısında da olsa, ikindi namazını Hazreti Peygamberle beraber kılardık."

Hamdi Yazır şöyle der:

"Şüphe yok ki Kur'ân apaçık bir Arapça ile inmiştir. Kur'ân'ın dili, bilmece ve muamma gibi remizden ibaret sembolik bir ifade değildir ve şüphe yok ki nasslarda asıl olan, bir karine-i mânia olmadıkça, zahiri üzere hamlolunmaktır. Bununla beraber, Kur'ân'ın Ümmü'l-Kitap olan muhkematının yanında 'hafi, müşkil, mücmel ve müteşabihatı; hakikati, mecazı, sarihi, kinayesi, istiaresi, temsili, tansısi, îmâsı, belâğatının nükteleri, tarizleri, telmihleri, remizleri de vardır. Bütün