Muhâkemât Dersleri — Sayfa 120

Bu rivayeti zahirine göre değerlendiren biri, "Baba istediğinde, evladın hanımını boşaması vacip olur" zannedebilir. Hâlbuki şunlar gibi cihetleri nazar-ı itibara almak gerekir:

1-Bazı olaylarla ilgili gelen hüküm, o olaya has olabilir.

2-Tıb'ta£"Hastalık yoktur, hasta vardır">prensibiyle hareket edilir. Yani her hasta kendi şartları çerçevesinde değerlendirilir. Sözgelimi, biri cılız diğeri kuvvetli iki insan aynı hastalığa yakalandıklarında her ikisine aynı tedavi uygulanmaz. Benzeri bir durum fıkhî konularda geçerlidir.

3-Burada oğluna "Hanımını boşa" diyen, Hazreti Ömer gibi adalet timsali bir babadır. Ama zalim bir baba oğluna aynı şeyi söylese, sözüne itibar edilmez.

4-Keza, hisleriyle hareket eden bir babanın "boşa" sözüne de itibar edilmez.

5-Bir tek hadisten yola çıkmak, çoğu kere insanı yanıltabilir. Meseleleri çok yönlü değerlendirmek gerektir.

Bâtınilik hareketi, Kur'ân âyetlerini mecrasından saptırma faaliyetidir. Bu ekol mensuplarının Kur'ân'ı anlamak diye bir meselesi yoktur. Bunlar zahiri bütün bütün reddedip, dini inkâr ve hükümlerini iptal etmeye çalışmışlardır. Yaptıkları dinde ilhaddır.

Bunlar "Asıl olan zâhir değil, batındır" şeklindeki iddialarına şu âyetten delil getirirler:

"...Derken aralarına kapısı olan bir sur çekilir. Surun batınında rahmet, zahirinde ise ön tarafından azap vardır."

Âyet, mahşerde insanların hesaplarının görülmesinden sonraki bir durumu anlatmaktadır. Cennet ehli cennete doğru giderken, cehennem ehli onların peşinden gitmeye çalışacak, ama aralarına bir duvar çekilecektir. Böylece cennetlikler duvarın iç tarafında, cehennemlikler ise dış tarafında kalacak, Cennetliklerin bulundukları taraf rahmet, duvarın dış tarafı ise azap olacaktır.

Bâtıniler, nassları desteksiz ve mesnetsiz bir şekilde te'vil cihetine giderler. Mesela oruç, sır saklamak;hac, büyüklerini ziyaret etmek;cennet, dünya lezzetlerinden yararlanmak;cehennem, dinin emirlerini yapmak ve o emirlerin ağırlığı altına girmek;İsrafil, kalplere ilim üfleyip onları dirilten âlim;Cebrail, faal akıldır.