Muhâkemât Dersleri kitabının 128. sayfası — Muhâkemât Dersleri bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

-hayrı az,

-hurâfâtı çok,

-ezhan istidatsız,

-efkâr taklit ile mukayyed,

-cehil avâmda hükümfermâ olduklarından Selef bir derece hikmetten nehyettiler.

Fakat şimdiki hikmet ona nisbeten

-maddî cihetinde hayrı çok,

-yalanı az,

-efkâr dahi hür,

-mârifet hükümfermadır.

Zaten her zamanın bir hükmü olmak gerektir.

Her zamanın bir hükmü var

Eşya ve olaylar hakkında hüküm vermemizde en önemli unsurlardan biri zamandır. Mesela kılık kıyafetimiz, yeme ve içmemizde zaman büyük ölçüde belirleyicidir.

Muhteşem bir saltanata sahip Kanuni Sultan Süleyman, seferlerini at ile gerçekleştirmiştir. Zaman unsurunu iyi bildiğimizde "Niye arabayla gitmedi, neden uçağa binmedi?" gibi sorulara hiç ihtiyaç olmaz. Zira onun zamanında bu imkânlar yoktur.

Bediüzzaman£"Her zamanın bir hükmü var">kaidesini beşerî bilimleri kullanmada nazara verir. Ona göre, eski hikmetin hayrı az, hurâfeleri çoktur. O zamanda zihinler bunları almaya kabiliyetsiz, fikirler taklit ile kayıtlıdır. Geniş halk kitlelerinde cehil hükümfermadır. Bu cihetle selef âlimleri bir derece hikmetten/ beşerî bilgiden nehyetmişlerdir. Fakat şimdiki hikmet/ beşerî bilgi ona nisbeten maddî cihetinde hayrı çok, yalanı azdır. Fikirler hür, bilgi hükümfermadır. Böyle olunca günümüzde gerek felsefi bilgiden gerekse diğer beşerî bilimlerden istifade etmek gerekir.

Muhâkemât Dersleri — Sayfa 128

Muhâkemât Dersleri uygulamada, çevrimdışı