Muhâkemât Dersleri — Sayfa 130

Bu durum dinî ilimler alanlarında da geçerlidir. Mesela Fakîh olmayan velev ki Fıkıh Usûlünde müçtehit olsa, fıkıh âlimlerinin icma'ında muteber değildir. Zira o, onlara nisbeten avamdan biri gibidir.

Benzeri bir şekilde herhangi bir müfessir, mesela tıbben daha iyi bilinebilecek bir âyeti yorumlamada tam isabet edememişse, bunu tıb ilmindeki acemiliğine vermek gerekir. Orada yanılmış olması, diğer tefsir bilgilerinin güvenilirliğine bir zarar vermez.

Hem de hakâik-i tarihiyedendir ki: Bir şahıs çok fenlerde meleke sahibi ve mütehassıs olamaz. Ancak ferid bir adam, dört veya beş fenlerde mütehassıs olabilir. Umuma el atmak, umumu terk etmek demektir. Bir fende meleke, o fennin suret-i hakikiyesidir, onunla temessül etmek gerektir. Zira bir fende mütehassıs ve mâlûmat-ı sairesini mütemmime ve medet verici etmezse, mâlûmat-ı perişanından bir suret-i acîbe temessül edecektir.

Umuma el atmak hastalığı

Bazıları hemen her alanda otorite olmak ister. Böyle bir şey özellikle hemen her ilim dalının çok ayrıntılarının olduğu günümüzde asla mümkün değildir. Ancak harika bir adam, dört veya beş fende uzman olabilir. Umuma el atmak, umumu terk etmek demektir. Bir fende meleke, o fennin hakiki suretidir, onunla temessül etmek gerektir. Zira bir fende uzman ve diğer bilgilerini tamamlayıcı ve destek verici etmez ise perişan bilgilerinden acip bir suret görülecektir.

Her şeye el atmak, her şeyden mahrum kalmak demektir. Her insanın aynı kabiliyette olmadığı bir vakıadır. Her ağaca farklı bir meyve takan İlâhi kudret, her insana da farklı kabiliyetler vermiştir. Gerçi insan, bir meyve ağacından farklı olarak çok sahada kendini gösterebilir. Fakat bu farklı sahalar içinde, özellikle birinde çok daha başarılı olacaktır. Kişi, bu sahayı tesbit edip, o alanda zirveye çıkmaya çalışmalıdır. Kabiliyetli olmadığı bir sahaya el atmak, çalıdan meyve beklemek gibi neticesiz kalacaktır. Her sahada başarılı olmaya çalışmak, daha işin başında başarısızlığa mahkûmiyettir.

Bir fende meleke

Bediüzzamanın üstteki£ "Bir fende meleke, o fennin suret-i hakikiyesidir, onunla temessül etmek gerektir">tesbiti çok önemli bir hakikati ifade eder. Hemen her fennin ve sanatın kemal noktası vardır. Bunu öğrenip o fen veya sanatta meleke sahibi olmak gerekir. Sözgelimi "çay yapmak" gibi çok da incelik gerektirmeyen bir işin bile bir kısım püf noktaları olur. Bunlara riayet edilirse ortaya afiyetle içilen mükemmel bir çay ortaya çıkar. Yoksa -faraza- sadece kaynatılma özelliğine