Muhâkemât Dersleri — Sayfa 133

"Bunu kabul etmeyen Müslüman değildir" diyebilir. İslam'a düşman biri ise, o bahane ile şöyle der: "Şeriat veya tefsir -hâşâ- yanlış."

Hâlbuki Tefsir ve şeriat başkadır, tefsir ve şeriatta te'lif olunan kitap yine başkadır. Zira kitap daha geniştir. O dükkânda cevherden başka kıymetsiz şeyler dahi bulunabilir. Bunu anlayan biri "Öyle mi yoksa böyle mi" şeklindeki tereddütlerden kurtulur.

Misal olarak şu âyete bakalım:

"Allah, kameri(ayı)semada bir nur kıldı."

Bu âyet, müsbet ilimlerden nasibini almamış bazı dindarlarca "Ay Allah'ın nurudur, oraya çıkılması mümkün değildir" şeklinde anlaşılmıştır. Bunu, itimat ettiği bir zattan duyan bir Müslüman "Kur'ân böyle diyor" diyerek bunu başkalarına da kabul ettirmeye çalışır. Bunu duyan din düşmanları da "Kur'ân'da bir hata bulduk!" diyerek âdeta bayram ederler. Hâlbuki hatayı, ilgili âyeti iyi anlamayan insanlara vermek lazım gelir. Çünkü muteber tefsir kitaplarında mesele şöyle değerlendirilir:

"Allah güneşi bir ziya, kameri bir nur kıldı"âyetinde güneşten ziya, aydan nur olarak bahsedilmektedir. Müfessirlerin beyanına göre, ziya bizzat ışık verene, nur ise başkasından geleni yansıtana denir. Hatta "Ayın nuru, güneşten istifade iledir" sözü meşhurdur.

Dikkat et: Nasıl ki bir evin levâzım-ı mütenevviası yalnız bir sanatkârdan alınmaz, belki her bir hâcette, o sanatta mütehassıs olana müracaat olmak gerektir. Öyle de, saadet-saray-ı kemâlâtta, o kanuna tatbik-i hareket etmek gerektir. Acaba görülmüyor mu ki, birinin saati kırılsa, terziye "Saatimi dik." dese, "Yuha!"dan başka cevap var mıdır?

Uzmana müracaat

Bir ev yapılırken hayli farklı alanlarda sanatkârlar istihdam edilir. Kaba inşaatta çalışanlarla ince işleri yapanlar aynı olmaz. Boya ve badanayı yapanlar farklı, camları takanlar farklı, elektrik işlerini yapanlar farklıdır. Bunu özellikle Tefsir alanında da yapabilmek gerekir. Mesela şu âyete bakalım: