Muhâkemât Dersleri — Sayfa 158

efkârlarını istihdam ederek şahsiyat ve ihtilâfât meydanı aldı. Fakat ebnâ-yı müstakbelin bir derece münevver olan efkârları, heves ve şehvetle muzlim olan hissiyatlarına galebe ederek emrine musahhar eylediğinden hukuk-u umumiyenin hükümferma olacağı muhakkak oldu. İnsaniyet bir derece tecellî etti.

Önder şahıslar

Mazide şahıslar daha ön plandadır, müstakbelde ise sistem daha ön planda olacaktır. Bu sebeple mazi döneminde köyde ağa, şehirde paşa, başkentte sultan… hep ön planda oldu ve hükmetti. Şöyle ki:

Geçmişin evladının bir derece safi olan ahlâk ve hâlis olan hissiyatları galebe çalarak aydınlanmamış olan fikirlerini kullandılar, şahıslar önde oldu ve ihtilaflar ortaya çıktı. Fakat geleceğin evlatlarının bir derece aydınlanmış olan fikirleri, heves ve şehvetle karanlıklı olan hislerine galebe ederek emrine itaat ettirdiğinden, herkesin hukukunun nazara alınacağı muhakkak oldu. İnsaniyet bir derece tecelli etti, insan onuruna yakışan bir hayat seviyesi meydana geldi.

Beşaret veriyor ki: Asıl insaniyet-i kübrâ olan İslâmiyet, sema-yı müstakbelde ve Asya'nın cinanı üzerinde bulutsuz güneş gibi pertev-efşan olacaktır.

İnsanlığın zirvesi

Bu durum müjde veriyor ki: Asıl insaniyet-i kübrâ olan İslâmiyet, geleceğin semasında ve Asya'nın bahçeleri üzerinde bulutsuz güneş gibi ışık saçacaktır.

Öyle anlaşılıyor ki, beşer insaniyet seviyesinde kalmayıp bir üst merhaleye geçecek, insaniyet-i kübrayı olan İslamiyet'i elde edecektir. İnsaniyet-i kübra"en büyük insanlık" demektir. Medeniyetin güzellikleri olan sanayi, teknoloji ve bunların insanlığa getirdiği faydalar ve kolaylıklar, insanın diğer canlılardan üstünlüğünün küçük bir göstergesidir. Ama insanlığın asıl ortaya çıkması, İslam'ın esaslarının uygulanmasıyla olmaktadır. Bunlar da Allaha halis bir kul olmak, güzel ahlakla ahlaklanmak, edebin envaını kendinde göstermek gibi durumlardır.

Vaktâ ki mâzi derelerinde hükümferma olan garaz ve husûmet ve meylü't-tefevvuku tevlid eden

-hissiyat

-ve müyûlât

-ve kuvvet idi.