Muhâkemât Dersleri — Sayfa 171

berin yorumuyla, onların helâl kıldığını helâl, haram kıldığını haram kabul etmişlerdir. Ehl-i Kitab, ahbar ve ruhbana ibadet etmediler. Lakin Allah'ın dinini bırakıp onların koydukları esaslara uydular.

Kur'ân-ı Kerim, bu noktada ehl-i Kitaba şu çağrıda bulunur:

"Ey ehl-i Kitab! Bizimle sizin aranızda ortak bir kelimeye gelin: Ancak Allah'a ibadet edelim. Hiçbir şeyi O'na ortak yapmayalım. Bazımız bazımızı Allah'tan başka rabler edinmesin."

Bu âyet, insanların efendi ve önderlerine bila kayd u şart itaatlerini de reddeder. Ağasına taparcasına itaat eden, patronunun meşru olmayan emirlerini yerine getiren, amirinin gözüne girmeyi hayatının en yüce gayesi bilen… kimseler, bilerek veya bilmeyerek o kimseleri rab edinmiş olurlar.

Seyyid Kutub, âyetin yorumunda şöyle der:

"Bütün arzî (beşerî) sistemlerde insanların bir kısmı bir kısmını Allah yerine rab edinir. Bu durumu hem en ileri demokrasilerde hem de en ilkel diktatörlüklerde görmek mümkündür. Çünkü rububiyetin ilk vasfı, insanların ona ibadet etmesi (boyun eğmesi) hakkıdır... Başkalarını kendi kanunları, değer ölçüleri ve tasavvurlarına boyun eğdirenler, muhatapları her ne kadar onlara rükû ve secde etmeseler de onların 'min dunillah/ Allahın dununda' rableri olurlar.

Hem de İslâmiyet'i daima tecellî ve inbisat-ı efkâr nisbetinde hakâiki inkişaf ettiren; yalnız

-İslâmiyet'in hakikat üzerinde olan teessüsü..

-ve bürhan ile takallüdü..

-ve akıl ile meşvereti..

-ve taht-ı hakikat üstünde bulunması..

-ve ezelden ebede müteselsil olan hikmetin desâtirine mutabakat ve muhakâtıdır.