Muhâkemât Dersleri — Sayfa 184

veren, yalnız dâr-ı âhirettir. Zira onda hak ve adalet-i mahza tecellî edecektir.

Ahiretin lüzumu

Ahireti nazara almadan yapılan felsefi değerlendirmeler mutlaka eksik kalmaktadır. Dünyayı bir fabrikaya benzetirsek, nice masraflarla kurulan bu fabrikanın ölümden başka bir şey üretmediğini görürüz. Şayet daimî başka bir âlem gelmeyecekse, şu âlem abese hizmet etmektedir. Ama "Ahiret gelecek, insanların orada ebedi hayatı olacak. Herkes şu dünyada yaptıklarının karşılığını orada alacak…" dediğimizde hayat ve ölüm bir anlam kazanır, eşya abese ircadan kurtulur. Evet, şu dünya bir imtihan meydanı olması hasebiyle hayır ve şer burada iç içedir. Aynı evde hem mümin hem de kâfir bulunabilmektedir. Ama gün gelecek şu fani âlem baki bir âleme tebdil edilecektir. Orada hayır, hak ve güzellik tümüyle hükümran olacaktır.

Niçin "kırk sene"

Üstteki metinde£"Kırk sene ile razı değiliz">denilmesi dikkat çekmektedir. Bu rakamın "Hz. İsa'nın ahir zamanda nazil olup kırk yıl adaletle hükmetmesini" anlatan rivayetlere bir atıf olduğunu düşünüyoruz. Mesela bir rivayette şöyle geçer:

"Nefsim elinde olan Allaha yemin ederim ki, Meryem oğlu İsa'nın aranıza adaletli bir hâkim olarak inmesi, haçı kırıp hınzırı öldürmesi, (Ehl-i Kitap'tan) cizyeyi kaldırması yakındır."

"…İsa yeryüzünde 40 yıl kalacak, Allah'ın kitabı ve benim sünnetimle amel edecek ve sonra vefat edecektir."

Bu bağlamda değerlendirildiğinde şöyle bir mana olabilir: Böyle bir kırk yıl olsun, ama kırk yılla da sınırlı kalmasın. Çok daha uzun bir dönem hak batıla, hayır şerre galip gelsin!

Evet, bu dar dünya, beşerin cevherinde mündemiç olan istidâdât-ı gayr-i mahdude ve ebed için mahlûk olan müyûlât ve arzularının sümbüllenmesine müsait değildir; beslemek ve terbiye için başka âleme gönderilecektir.

İnsanın

- cevheri büyüktür,