Muhâkemât Dersleri — Sayfa 186

- ve zamanın ziyası olan tenevvür-ü ezhan..

- ve medeniyetin kanunu olan telâhuk-u efkâr..

- ve bedeviyetin lâzımı olan selâmet-i fıtrat..

- ve zaruretin semeresi olan hafiflik

- ve cüret-i teşebbüs ile mücehhez olan istidad-ı fıtrîdir.

Beşincisi: Bu zamanda maddeten terakkiye mütevakkıf olan îlâ-yı kelimetullah, İslâmiyet'in emriyle ve zamanın ilcââtıyla ve fakr-ı şedidin icbarıyla ve her arzuyu öldüren ye'sin ölmesiyle hayat bulan ümit ile mücehhez olan arzu-yu medeniyet ve meyl-i teceddüttür.

İslam hâkimiyetinin gerekçeleri

Bediüzzaman üstteki ifadelerinde İslam'ın istikbale hükmetmesinin gerekçelerini anlatmaktadır. Burada Asya'nın evvel ve âhir hâkimi olan İslâmiyet'in galebesi için beş dayanılmaz kuvvetin ittifak ve ittihat ettiklerini şöyle nazara verir:

1- Bilgi ve medeniyet ile donanmış olan İslâmiyet'in gerçek kuvveti.

2- Altyapı ve vasıtalarla donanmış olan şiddetli ihtiyaç.

3- Asya'yı gayet sefalette, başka yerleri son derece refah içinde görmekten kaynaklanan tam bir uyanışla ve kâmil bir teyakkuzla donanmış olan gıbta, rekabet ve örtülü kin.

4- Tevhid ehlinin düsturu olan tevhid-i kelime

- ve zeminin hasiyeti olan itidal ve mizacın mutedil olması

- ve zamanın ziyası olan zihinlerin aydınlanması

- ve medeniyetin kanunu olan fikirlerin birbirine katılımı

- ve bedeviyetin lâzımı olan fıtrat selâmeti

- ve zaruretin meyvesi olan hafiflik

- ve teşebbüs cesareti ile donanmış olan fıtrî istidat.

5- Bu zamanda maddeten ilerlemeye bağlı olan îla-yı kelimetullah. İslâmiyet'in emriyle ve zamanın gerekli kılmasıyla ve şiddetli fakirliğin zorlamasıyla ve her arzuyu öldüren ümitsizliğin ölmesiyle hayat bulan ümit ile donanmış olan medeniyet arzusu ve yenilik meyli.

Bunları ana hatlarıyla şöyle açıklayabiliriz:

1- İslam'ın bizzat kendisinde böyle bir kuvvet vardır. Bu, "Gördüğünüz şu çekirdekten ağaç çıkacak" demeye benzer. Çekirdek küçük bir odun parçası gibidir, ama kendisinde koca bir ağaç olma kabiliyeti vardır. Özellikle uygun bir ortam olduğunda, o çekirdekten bir ağaç beklemek çok daha kuvvetli olur. İşte şimdi bilgi çağında olmamız ve medeniyetin ilerlemesi, İslam ağacının insanlık âlemine dal budak salmasını daha da kolaylaştıracaktır.