Muhâkemât Dersleri — Sayfa 189

Bediüzzaman, medeniyetin eksi yönlerini"onu ihtiyarlatan birer unsur"olarak görür. Bir medeniyette bu unsurlar arttıkça, onu"kurtlaşmış kof bir ağaç"haline getirmektedir.

Bu eksi yönlerden bazıları şunlardır: Ateizm, nefse hizmet, azınlığa hizmet, hürriyetin yanlış yorumlanması, kuvvetin kötüye kullanılması.

1- Yani özellikle Batı Medeniyeti içinde ateist akımlar hayli revaçtadır, Hristiyanlık ise içi boşaltılmış bir haldedir.

2- Batı Medeniyeti ulvi değerler yerine nefse hizmet etmektedir.

3- Bu medeniyetin imkânlarından "mutlu bir azınlık" yararlanmaktadır.

4- Bu medeniyetin hayat felsefesinde "başkalarına zarar vermemek şartıyla her istediğini yapabilmek" vardır. Hâlbuki insanın kendine zarar vermeye de hakkı yoktur.

5- Ayrıca bu medeniyet sahip olduğu teknoloji ve maddi imkânlarla başkalarına hizmet etmek yerine onları kendine hizmetçi yapmaya çalışmaktadır.

Bu sebeple Bediüzzaman, Batı Medeniyetini"mimsiz medeniyet"olarak tasvir etmiştir. Medeniyet kelimesinin Arapçası mim harfiyle başlar, bu harf kaldırıldığında geriye "deniyet" kalır. İşte, eksi ve eksik yönleriyle Batı Medeniyeti "alçak bir medeniyettir", gaddardır, zalimdir.

Hubb-üş şehevat

Bediüzzamanın üstte kullandığı Hubb-üş şehevat ifadesi Kur'ânî bir kavramdır. İlgili âyette şöyle bildirilir:

"Kadınlar, oğullar, yığınla altın ve gümüş, cins atlar, en'am(koyun, keçi, sığır, deve) ve ekinler gibi hubbu'ş-şehevat insanlara süslü gösterildi."

Hubbu'ş-şehevat, şehvet duyulan şeylerdir. Bunun şehevat şeklinde ifadesi insanların bunları sevmede kendilerini iyice kaptırmaları, hatta "şehvet sevdalıları" hâline gelmelerine bir imadır. Bunların süslü kılınması, imtihan içindir.

Şehvet peşinde koşmak ve dine yönelmemek insanı merhametsiz yapar. Bu da imkân sahibi insanların muhtaçlara yardım etmemelerini netice verir. Hâlbuki