Muhâkemât Dersleri kitabının 201. sayfası — Muhâkemât Dersleri bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

oturur, emir ile ülkesini idare ederse, Cenab-ı Hak dahi, emir ve iradesiyle âlemde hükmeder, tasarrufta bulunur.

2-"Allah'ın eli onların ellerinin üzerindedir."

"Devletin eli" dediğimizde maddi bir el anlaşılmadığı gibi, Kur'ân ve hadislerde geçen "Allah'ın eli" ifadesinden de maddi bir el anlaşılmaması gerekir.

Âyet, Hudeybiye'deki Rıdvan Biatı münasebetiyle nazil olmuştur. Şöyle ki:

Hazreti Peygamber, rüyasında Ka'beyi tavaf ettiğini görür. Bunu, sahabilerine haber verir.£"Peygamberlerin rüyası vahiydir">esasını bilen sahabeler, bu rüyaya çok sevinirler. O sene (hicretin 6. yılı) umre için Hazreti Peygamber 1400 sahabeyle Mekke'ye doğru yola çıkar. Hudeybiye isimli mevkie geldiklerinde, Mekke müşrikleri onları durdurur. Rasulullah, Hazreti Osman'ı Mekke'ye elçi olarak gönderir. Mekkeliler, Hazreti Osman'ı hapsederler. Bu haber Müslümanlara "Osman öldürüldü" şeklinde yansır. Rasulullah, bir ağaç altında sahabelerden biat alır. Sahabe, gerekirse ölünceye kadar savaşmak üzere biat eder. Âyet, bu durumu anlatmaktadır:

"Sana bîat edenler ancak Allah'a bîat etmiş olurlar. Allah'ın eli onların ellerinin üzerindedir. Verdiği sözden dönen ise kendi aleyhine dönmüş olur. Her kim Allah'a verdiği sözü yerine getirirse, ona büyük bir mükâfat verecektir."

Not:Biatta Peygamberin eli üstte, biat edenlerin de alttadır. Âyet bu noktadan da ele alınmalıdır. Yani "Allah'ın eli" ifadesi böyle bir bağlamda geçmektedir.

3-"Melekler sıra sıra dizilip Rabbin geldiğinde."

Bu ifade "Rabbinin emri, kudret âyetleri ve kahrının eserleri geldiğinde" demektir.

Âyet, bir temsildir. Nasıl ki haşmetli bir sultanın gelişinde onun hükümdarlığının ve heybetinin eserleri görülür. Kıyamet gününde de Cenab-ı Hakkın haşmetini gösteren nice durumlar görülecektir.

4-"Nihayet güneşin battığı yere vardığı zaman, onu(sanki)kara balçıklı bir su gözesinde batıyor buldu."Âyet, Zülkarneynin Atlas Okyanusu tarafına yaptığı seyahatle alakalıdır. Âyette çizilen tablo, zahire göredir. Zâhir nazarda, güneş denizin sularına girer, kaybolur.

Muhâkemât Dersleri — Sayfa 201

Muhâkemât Dersleri uygulamada, çevrimdışı