Muhâkemât Dersleri — Sayfa 21

ve özünü terk ederek kabuğuna ve zâhirine yöneldik ve aldandık. Onu yanlış anlayarak ve edepte kusur ederek hakkını ve lâyık olduğu hürmeti îfa edemedik. O da bizden nefret ederek vehimler ve hayallerin bulutlarıyla sarılıp gizlendi.

Bid'atüzzaman - Bediüzzaman

Bid'atüzzaman, zamanın bid'ati,Bediüzzaman ise zamanın bedii / harikası demektir. Daha gençlik günlerinde gerek hafıza kuvveti gerekse keskin zekâveti bazı âlimlerin dikkatini çekmiş ve kendisine Bediüzzaman lakabını vermişlerdir. Her ne kadar Bid'atüzzaman ifadesi menfi bir manayı çağrıştırsa da "Yeni şeyler söyleyen" manasıyla da değerlendirilebilir.

Bediüzzaman'ın derdi

İnsan, normal şartlarda bencildir, egoisttir, hep kendi menfaatlerini takip eder. Ama İslam terbiyesi alan bir kimse topluma bigâne kalamaz, "İnsanlardan bana ne?" diyemez. Zira Hazreti Peygamberin bildirdiği gibi"İnsanların en hayırlısı onlara en faydalı olandır."

İşte 20. yüzyılın başlarında İslam âleminin Batı Dünyası karşısında geri kalmış bir görüntüde olması her hamiyet sahibi kimse gibi Bediüzzaman'ı derinden derine üzmekte, ciğerini yakmaktadır.

Bediüzzaman üstteki ifadesinde Müslümanlar olarak iki durumumuzdan feryat etmektedir:

1-İslam'ın iliğini ve özünü terk ederek kabuğuna ve zahirine bakmak.

2-Onu yanlış anlayarak ve edepte kusur ederek hakkını ve lâyık olduğu hürmeti îfa edememek.

Dini yanlış anlamak işin bilgi yönünü, edepte kusur etmek ise işin ameli yönünü ifade eder. Bunlardan birincisi teorik, diğeri ise pratikle alakalıdır.

İslâmiyet'in mağz ve lübbü

İslâmiyet'in mağz ve lübbü, onun iliği ve özü demektir. Mesela cevizin kabuğu olur. Bir de kabuğun içinde özü vardır. İslâmiyetin meseleleri içinde işin özü ve esası olanlar olduğu gibi, aynı meselenin kabuğu da söz konusudur. Birkaç misalle buna bakmaya çalışalım:

-Hazreti Peygamber ata, deveye binmiştir. Bundan hareketle günümüzde de mutlaka at ve deveye binmek lüzumunu çıkarmak ve otomobil, tren gibi vasıtaları bidat saymak, öz varken kabuğa yönelmek olur.