Muhâkemât Dersleri — Sayfa 211

haramları terk edenler orta bir yolda gider. Emredilenleri yapmakla beraber hasenâtı da yapanlar hayırda yarışırlar.

Namaz itibariyle baktığımızda, mesela ikindiyi gün batarken kılan nefsine zulmeder. Vaktin ortasında kılan orta hallidir. Vaktin evvelinde kılan hayırda yarışanlardandır.

Zekât itibariyle baktığımızda, zekâtını vermeyen nefsine zulmeder. Emredilen miktarı veren orta hallidir. Zekâtla beraber sadaka da veren hayırda yarışandır.

Zikir noktasından baktığımızda, sadece diliyle zikreden nefsine zulmeden, hem dil hem kalbiyle zikreden orta halli, hiç unutmayan ise hayırda yarışandır.

Nefsine zulmeden "sahibu'l-akvâl", orta halli "sahibu'l-ef'âl", hayırda yarışan "sahibu'l-ahvâldir."

Nefsine zulmeden cehennem korkusuyla, orta halli cennet sevdasıyla, hayırda yarışan ise sebepsiz sırf rıza-yı İlâhi için ibadet yapar.

Sabır noktasından baktığımızda, nefsine zulmeden beladan feryat eder. Orta halli belaya sabreder. Hayırda yarışan ise, beladan lezzet alır.

Amel cihetinde, nefsine zulmeden Kur'ân'ı bilir, fakat uygulamaz. Orta halli, uygular. Hayırda yarışan ise, hem kendi amel eder, hem de başkalarına öğretir.

Nefsine zulmeden günahkâr mü'mindir. Orta halli, bazan salih amel, bazan da kötü amel yapandır. Hayırda yarışan ise, günahlardan uzak bir şekilde halis amel işleyendir.

Nefsine zulmedenin zahiri batınından daha iyidir. Orta hallide zâhir ve batın dengededir. Hayırda yarışanın ise, batını zâhirinden daha hayırlıdır.

Nefsine zulmeden cahildir, dünyanın peşindedir. Orta halli, ilme çalışır, âhirete taliptir. Hayırda yarışan ise âlimdir, Mevla'ya taliptir.

Hesap yönünden baktığımızda ise, nefsine zulmeden şefaatle kurtulur. Orta halli, kolay bir şekilde hesaba çekilir. Hayırda yarışan ise, hesaba çekilmeden doğrudan cennete alınır.

Tenbih: