Muhâkemât Dersleri — Sayfa 219

Âfak ve enfüs

Âfak ve enfüs, birbirine mukabil olarak kullanılan iki kelimedir.Âfak, insanın dışındaki âlemi,enfüs ise insanın kendisini ifade eder. Bu iki kavram şu âyete dayanır:

"Âyetlerimizi onlara âfakta ve enfüste(kendi nefislerinde) göstereceğiz..."

Bunlardan"âfak"makro âlem, enfüs ise "mikro âlem"dir. İnsan her ne kadar küçük bir varlık ise de, büyük âlemde ne varsa numuneleri onda vardır. Bunların her biri okunmayı bekleyen ve okunması gereken birer kitaptır.

Evet, gözleri açan, yalnız nücûm-u Kur'âniye'dir. Öyle nücum-u sâkıbedirler ki, cehlin zulmünü ve nazar-ı sathînin zulümâtını defettikleri gibi; âyât-ı beyyinat, yed-i beyzâyla ülfet ve sathiyetin hicaplarını ve zâhir-perestliğin perdesini parça parça ederek, ukulü âfâk ve enfüsün hakâikine tevcih edip irşad etmişlerdir.

Kur'ânın aydınlatması

Gözleri açan yalnız Kur'ân'ın yıldızlarıdır. Kur'ân âyetleri karanlığı delip geçen birer yıldızdır. Üstteki metinde Kur'ân âyetlerinin beş fonksiyonuna dikkat çekilmiştir:

1- Cehlin zulmünü

2- Ve sathî nazarın karanlıklarını def etmek.

3- O apaçık âyetler yed-i beyza ile ülfetin

4- Ve sathî bakışın hicaplarını

5- Ve zahire takılıp kalmanın perdesini parça parça yaparak akılları âfak ve enfüsün hakikatlerine yöneltip irşad etmek.

Nücûm-u Kur'ân

Nücum, "yıldız" anlamındaki "necm" kelimesinin çoğuludur. Semada parlayan yıldızlar misali olması itibarıyla Kur'ân âyetlerine de mecazen "yıldız" denilir. Kur'anın yirmi üç yılda peyder-pey indirilmesi de bu kökten gelen bir kelimeyle"Tencimü'l-Kur'an"şeklinde ifade edilir.

Necm-i sakıp

Tarık sûresinin üçüncü âyetinde geçen bu tabir, "karanlığı delerek geçen parlak yıldız" demektir. Mecazen Kur'ân âyetleri için de kullanılır. Çünkü Kur'ân