Muhâkemât Dersleri — Sayfa 230

Bir adam müstaid ve kabil olduğu şeyi terk ve ehil olmayan şeye teşebbüs etmek, şeriat-ı hilkate büyük bir itaatsizliktir. Zira şanı odur ki, istidadı

- sanatta intişar ve tedâhül;

- ve sanatın mekâyisine ihtiram ve muhabbet;

- ve nevâmisine temessül ve imtisâl, elhâsıl; fena fi's-sanat olmaktır.

Vazife-i hilkat bu iken, bu yolsuzlukla sanatın suret-i lâyıkasını tağyir eder ve nevâmisini incitir. Ve asıl müstaid olduğu sanata olan meyliyle, teşebbüs ettiği gayr-i tabiî sanatın suretini çirkin eder. Zira bilkuvve olan meyil ve bilfiil olan sanatın imtizaçsızlığı için bir keşmekeş olur.

Sanatında fani olmak

Yaratılışta eşitlik yok, renklilik vardır. Allah herkese farklı farklı kabiliyetler vermiştir. İnsana düşen, kendisine verilen kabiliyeti en güzel bir şekilde kullanmaktır. Bir kimsenin istidatlı ve kabiliyetli olduğu şeyi terk ve ehil olmayan şeye teşebbüs etmesi, yaratılıştan gelen şeriata büyük bir itaatsizlik olur. Zira insana yakışan şudur:

- İstidadı sanatta yayılsın,

- işin içine girsin,

- sanatın ölçülerine hürmet ve muhabbet etsin,

- o sanatın kanunlarına uysun ve gereğini yerine getirsin. Kısacası"fena fi's-sanat"yani sanatında fani olsun. Mesela dinî ilimlerle meşgul olmak, din adına konuşup insanları irşad etmek çok büyük bir mazhariyettir. Bu işe gönül vermiş biri, kabiliyeti olmak şartıyla kendini bu ilimlere vakfetmeli, fena fi's-sanat olmalı, bu ilimlerin gerektirdiği bütün donanımları elde etmelidir.

Yaratılıştan gelen görev bu iken, bazıları yanlış yol tutarak sanatın uygun suretini değiştirir ve kanunlarını incitir. Asıl kabiliyetli olduğu sanata olan meyliyle; teşebbüs ettiği fıtratına uymayan sanatın suretini çirkin eder. Zira kendisindeki kuvve halinde olan meyil ve fiil halinde olan sanatın birbiriyle uyumsuzluğu sebebiyle bir keşmekeş olur.

Bu sırra binaen, pek çok adam meylü'l-ağalık ve meylü'l-âmiriyet ve meylü't-tefevvuk ile mütehakkim geçinmek istediğinden, ilmin şanında olan

- teşvik

- ve irşad

- ve nasihat