Muhâkemât Dersleri — Sayfa 231

- ve lütfu terk edip, kendi istibdad ve tefevvukuna vesile-i cebir ve tânif eder. İlme hizmete bedel, ilmi istihdam eder. Buna binaen, vezâif ehil olmayanın ellerine geçti. Bâhusus medâris bununla indirasa yüz tuttu.

İlme hizmet

Hemen her meslek grubundan beklenen tavırlar vardır. Bediüzzaman üstte ilimle meşgul olanlarda görülmesi gereken dört özelliğe dikkat çeker:

-Teşvik: Öğrencileri ilme şevklendirmek.

-İrşad: Öğrencileri iyiye, güzele yönlendirmek.

-Nasihat: Öğrencilere hatırlatmalarda bulunmak, öğüt vermek.

-Lütuf: Öğrencilere lütufkâr davranmak.

Bunları her eğitimcide ve öğretmende olması gereken özellikler olarak da görebiliriz.

Ama nedense Osmanlının son döneminde ilimle meşgul pek çok kişi ağalık meyli, amirlik meyli, üstün gelme meyli ile başkalarına hükmetmeye kalkar. İlmi de kendi zorbalık ve üstünlük arzusuna bir zorlama ve şiddet vasıtası gibi kullanır. İlme hizmet etmek yerine, ilmi hizmet ettirir. Böyle olunca, dinî görevler ehil olmayan kimselerin ellerine geçer. Özellikle medreseler bunun ile silik ve sönük bir vaziyete girer.

Aslında bu durum, günümüzün de bir problemidir. Cenab-ı Hak"Emanetleri ehline vermemizi"emretmektedir. Bu yapılmadığında, ehil olmayanlar bununla meşgul olacak, ancak verimli olamayacaklardır.

Not:Eğitim faaliyetlerinde aranacak en önemli bir özellik, gönüllülüktür. İnsanları eğitmek gibi hayatî bir görev, bunu kendine geçim vasıtası yapacak kimselere teslim edilmemelidir. Adanmış olanlar atanmalı, görevli olanlar gönüllü bir şekilde görevlerini eda etmelidir. Bu, maaş almamaları demek değildir. Geçimi için maaş almakla, geçinmek için mecburen eğitimci olmak arasında yerden göğe mesafe vardır.

Buna çare-i yegâne, daire-i vahidenin hükmünde olan müderrisleri, darülfünûn gibi çok devaire tebdil ve tertip etmektir. Tâ, herkes sevk-i insanîsi ile hakkına gitmekle, hikmet-i ezeliyenin emr-i mânevîsini meyl-i fıtrîsiyle imtisâl edip kaide-i taksimü'l-a'mâle tatbik edilsin.