Muhâkemât Dersleri kitabının 233. sayfası — Muhâkemât Dersleri bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

Burada bildirilen esaslar günümüzde medrese sistemini devam ettirenlerce de nazara alınmalı ve gereği neyse uygulanmalıdır.

Ey birader-i vicdan! Zannediyorum, şimdi şu mukaddimât üzerine terettüp edecek olan kütüb-ü selâseyi, ne mahiyette olduklarını görmek istiyorsun. Fakat daha sabret. Şimdilik sana bir mevzu söyleyeceğim ki, o kütübün bir zemin-i icmâlîsini, tabir-i diğer ile küçük bir fotoğrafını veya icmâlî bir haritasını teşkil eder. Hem de o kütüpte sekiz-dokuz meseleyi, acele edip sana takdim edeceğim. Üçüncü Makale'den sonra eğer meşiet-i ilâhiye taalluk etse ve tevfik-i rabbânî refik olsa, tafsilâtını zikretmek fikrindeyim.

Mukaddimeden sonuca

Bediüzzaman buraya kadar olan kısımda on iki mukaddime zikretti. Elbette bu mukaddimelerden bazı sonuçlara ulaşmaya çalışmaktadır. Önce sekiz-dokuz meseleyi burada takdim edecektir. Üçüncü Makale'den sonra eğer meşiet-i İlahiye taalluk etse ve tevfik-i Rabbanî refik olsa, ayrıntılarını zikretmek fikrinde olduğunu söyler.

Bildiğimiz kadarıyla hedefinin bu son kısmı birebir gerçekleşmemiştir. Medreseleri ıslah etmek isterken Van'da kendi medresesinin bile vefatını görmüştür.Tevhid-i Tedrisat kanunuyla bütün medreselerin vefatına şahit olmuştur. Ama telif etmiş olduğu Risale-i Nur Külliyatıyla belki de tavavvur ettiği hedeften çok daha ilerisine ulaşmıştır. Bu eserler yeni bir çığır açmış, hem ülke dâhilinde hem de ülke haricinde on binler belki yüz binler medrese açılımına vesile olmuştur.

Bediüzzaman, belli bir proğram çerçevesinde adım adım hedefine doğru giden bir İslam âlimi portresi çizer. 1908 yılından gerçekleşen II. Meşrutiyet sonrasında Doğu illerinde aşiretler arasında seyahat eder, onların sorularını cevaplandırır. Bu soru ve cevaplardan"Reçetetü'l- avam"diye tabir ettiği Münazarat isimli eseri çıkar. Daha sonra 1911 yılında Şam'a yaptığı seyahatte Emevi Camiinde okuduğu hutbeden Hutbe-i Şamiye isimli meydana gelir. Bu eserinde bir tabip hassasiyetiyle İslam âleminin problemlerini ve çözüm yollarını ele alır. I. Dünya Savaşında savaş içinde İşaratu'l- İ'caz adlı tefsir örneğini telif eder. Cumhuriyet döneminde de Türkçe olarak 12 ciltlik Risale-i Nur Külliyatını yazar, bununla muhataplarına iman ve Kur'an hakikatlerini ders verir.

İşte mevzu ve zemin budur:

Muhâkemât Dersleri — Sayfa 233

Muhâkemât Dersleri uygulamada, çevrimdışı