Muhâkemât Dersleri kitabının 241. sayfası — Muhâkemât Dersleri bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

yapmayı dinden zanneden kişi, dine karşı cinayet işlemiş olur ve onu zayıf konuma düşürür. Çünkü böyle meselelerin kendisinde bir şüphe olmayacak şekilde hesaba dayalı hendesî delilleri vardır. Bunlara muttali olan ve delillerin hakikat olduğunu gören biri bu deliller sebebiyle ay ve güneş tutulmalarının vaktini, miktarını, açılıncaya kadar ne kadar süre geçeceğini haber verebilir. Böyle birine 'Bu bilgiler şeriata aykırıdır' denildiğinde bu onu bilgilerinde şüpheye düşürmez, ancak şeriat hakkında şüpheye düşürür. Böyle usûle aykırı bir şekilde şeriata fayda vermek isteyenin dine vereceği zarar, usûlünce onu tenkid etmek isteyenden çok daha fazladır. Nitekim "Akıllı düşman cahil dosttan daha hayırlıdır" denilmiştir."

Eğer ümmîsin, fetvayı okuyamıyorsun; bizim hem-asrımız ve fikren biraderimiz olan Hüseyin Cisrî'nin sözünü dinle! Zira yüksek sesle münkir-i küreviyeti tehdit ettiği gibi, hakikat kuvvetiyle pervasız olarak der: "Kim dine istinad ile himayet yolunda müdevveriyet-i arzı inkâr ederse, sadîk-ı ahmaktır, adüvv-ü şedidden daha ziyade zarar vermiş olur.

Hüseyin-i Cisri

Hüseyin-i Cisri, 1845 -1909 tarihleri arasında yaşamış, Câmiü'l-Ezher'de tahsil görmüş ve zamanının dinî, edebî ve felsefî ilimleriyle iştigal etmiştir. "Risale-i Hamidiye"en meşhur eseridir. Devrin padişahı olan Sultan Abdülhamid'e ithafen eserine bu ismi vermiştir.

Kendisi Bediüzzaman'ın muasırı ve fikren biraderidir. Yani kendisinin meselelere bakışı hem bu konuda hem de dinin nice meselelerinde Bediüzzaman'la hayli paralellik arzetmektedir. Hüseyin-i Cisri dünyanın yuvarlaklığını inkâr edeni tehdit ettiği gibi, hakikat kuvvetiyle korkusuzca şöyle demektedir: "Kim dine dayanarak, dini savunma adına dünyanın yuvarlaklığını inkâr eder ise ahmak dosttur, şiddetli düşmandan daha ziyade zarar vermiş olur."

Eğer bu yüksek sesle senin yatmış olan fikr-i hakikatin uykudan kalkmadıysa ve gözün de açılamadı; İbn-i Hümam ve Fahrü'l-İslâm gibi zatların ellerini tut, İmam Şafiî'ye git, istiftâ et. De ki:

Muhâkemât Dersleri — Sayfa 241

Muhâkemât Dersleri uygulamada, çevrimdışı