Muhâkemât Dersleri — Sayfa 242

"Şeriatta vardır: Bir vakitte beş vaktin namazı kılınır. Hem de bir kavim vardır, yatsı namazlarının vakti bazı vakitte yoktur. Hem de bir kavim vardır, güneş çok günlerde gurub ve çok gecelerde tulû etmez. Nasıl oruç tutacaklar?"

Hem de istifsar et ki: "Şartın târif-i şer'îsi olan, sair erkâna mukarin olan şeydir. Nasıl namazda şart olan istikbal-i kıbleye intibak eder? Hâlbuki yalnız kıyam ve yarı kuudda mukârenet vardır."

Emin ol, İmam Şafiî mesele-i ûlâyı şarktan ve garptan geçen dairenin müdevveriyeti ile tasvir edecektir. İkinci ve üçüncü meseleyi dahi, cenuptan şimale mümted olan dairenin mukavvesiyetiyle tatbik edecektir. Bürhan-ı aklî gibi cevap verecektir.

Hem de kıble meselesinde diyecek:

"Kıble ve Kâbe öyle bir amûd-u nurânîdir ki, semavatı Arş'a kadar takmış ve nazm edip, küre-i arzın tabakâtını Ferş'e kadar delerek kâinatın muntazam bir amûd-u nurânîsi olmuştur. Eğer gıtâ ve perde keşfolunsa, hatt-ı şâkul ile senin gözünün şuâı, namazın her bir hareketinde ayn-ı kıbleyle temas ve musafaha edecektir.

Dünyanın kürevi olmasıyla ilgili bazı meseleler

Burada dünyanın kürevi olmasıyla ilgili şu meselelere temas edilmektedir:

1- Bir vakitte beş vakit namazın kılınması.

2- Bazı yerlerde yatsı namazının vakti girmemesi.

3- Bazı yerlerde güneşin günlerce batmaması ve günlerce doğmaması. Buralarda yaşayanlar nasıl oruç tutacaklar?

4- Namazda kıbleye yönelmek farzdır. Secdeye varıldığında ise, insan yüzünü aşağıya çevirmiş olmaktadır. Bu durumda, acaba şart yerine gelmemekte midir?

Bir vakitte beş vakit namaz olması dünyanın yuvarlak olmasıyla mümkündür. Çünkü mesela bir yerde güneş batar, oradakiler akşam namazı kılar. Aynı anda başka yerde fecir vakti gelir, oradakiler sabah namazına kalkar.

Öte yandan, yazın bir kısmında kutba yakın yerlerde yatsı namazı vakti tam girmemektedir.

Kutuplarda ise, güneş günlerce doğmaz ve batmaz, hatta tam kutup bölgesinde altı ay gece ve altı ay gündüz hali yaşanır. Dünya yuvarlak olduğu için kutuplarda böyle farklı durumlar görülmektedir.