Muhâkemât Dersleri — Sayfa 253

İkinci mahmil: Sevr, imaret ve ziraat-i arzın en büyük vasıtası olan öküzdür. Hût ise, ehl-i sevâhilin, belki pek çok nev-i beşerin medar-ı maîşeti olan balıktır.

Nasıl biri sual ederse: "Devlet ne şey üstündedir?" Cevap verilir: "Kılıçla kalem üstündedir."

Veyahut: "Medeniyet neyle kaimdir?" "Mârifet ve sanat ve ticaret ile.." cevap verilir.

Veyahut "Nev-i beşer, ne şey üzerinde bekâ bulur?" Cevap ise: "İlim ve amel üstünde bekâ bulur."

Kezâlik, -Allahu a'lem- Fahr-i Kâinat buna binaen cevap vermiş. Şöyle sual eden zat -İkinci Mukaddime'nin sırrıyla- böyle hakâike zihni istidat kesbetmediğinden vazifesi olmayan bir şeyden sual ettiği gibi, Peygamberimiz de asıl lâzım olan şöyle cevap buyurdu ki: "Yer, sevr üstündedir." Zira yerin imareti nev-i beşer iledir. Nev-i beşerden olan ehl-i kurânın menba-ı hayatları, ziraat iledir. Ziraat ise, öküzün omuzu üstündedir ve zimmetindedir.

Arz - öküz münasebeti

2-Öküz, yerin imar edilmesinin ve tarımın en büyük vasıtasıdır. Balık ise, sahil halkının hatta pek çok insanların geçim kaynağıdır. Biri, "Devlet ne şey üstündedir?" diye sorsa şöyle cevap verilir: "Kılıçla kalem üstündedir."

Veyahut "Medeniyet ne ile kaimdir?" denilse, "ilim, sanat ve ticaret ile" cevabı verilir.

Veyahut "Nev'-i beşer, ne şey üzerinde beka bulur?" denilse, "İlim ve amel üstünde beka bulur" denilir.

Aynı şekilde -doğrusunu en iyi Allah bilir- Fahr-i Kâinat buna binaen cevap vermiş. Şöyle sual eden zât -İkinci Mukaddime'nin sırrıyla- böyle hakikatlere zihni henüz yükselmediğinden vazifesi olmayan bir şeyden sual ettiği gibi, Peygamberimiz de asıl lâzım olana dikkat çekerek şöyle cevap buyurdu ki: "Yer, öküz üstündedir." Zira yerin imar edilmesi insan nev'i iledir. İnsan nev'inden olan tarım toplumunun yaşam kaynakları ziraat iledir. Ziraat ise, öküzün omuzu üstündedir ve zimmetindedir.

Dünyanın bu manada öküzün üzerinde olması traktörler çıkıncaya kadar devam etti. Artık günümüzde dünya -traktörün giremediği yerler dışında- traktörün üzerindedir diyebiliriz.