Muhâkemât Dersleri — Sayfa 262

İbn-i Abbastan gelen rivayetlerin değerlendirilmesi

Böyle rivayetlerin İbn-i Abbas'a dayandırılması Dördüncü Mukaddimede nazara verildiği gibi£"Şöhret, insanın malı olmayanı da insana mal eder">esasıyla alakalıdır. Hâlbuki İbn-i Abbas'ın her söylediği sözün hadîs olması lâzım gelmediği gibi, her naklettiği şeyin de onun makbulü olmak lâzım gelmez. Zira İbn-i Abbas gençliğinde İsrailiyat'a bazı hakikatlerin ortaya çıkması için hikâye yoluyla bir derece göz atmıştır.

Eğer dersen: Muhakkikîn-i sofiye, Kaf'a dair pek çok tasviratta bulunmuşlardır?

Buna cevaben derim: Meşhur olan âlem-i misal, onların cevelângâhıdır. Biz elbisemizi çıkardığımız gibi, onlar da cesetlerini çıkarıp seyr-i ruhanî ile o ma'razgâh-ı acâibe temaşa ediyorlar. "Kaf" ise, o âlemde onların târif ettikleri gibi mütemessildir. Bir parça aynada, semavat ve nücum temessül ettikleri gibi, bu âlem-i şehadette velev küçük şeyler de olsa -çekirdek gibi- âlem-i misalde tecessüm-ü maânînin tesiri ile bir büyük ağaç oluyor. Bu iki âlemin ahkâmları birbirine karıştırılmaz. Muhyiddin-i Arabî'nin mağz-ı kelâmına muttali olan, bunu tasdik eder.

Tasavvufta Kaf Dağı

"Tasavvuf ehlinden tahkik ehli zatlar, Kaf'a dair pek çok tasviratta bulunmuşlardır" denilmesine cevaben Bediüzzaman şu noktalara dikkat çeker:

Meşhur olan misal âlemi, onların cevelan alanıdır. Biz elbisemizi çıkardığımız gibi, onlar da cesetlerini çıkarıp ruhanî bir seyr ile o hayret verici hallerin sergilendiği yeri temaşa ediyorlar. Kaf ise; o âlemde onların tarif ettikleri gibi görülür. Bir parça aynada, gökler ve yıldızlar görüldükleri gibi, bu fizikî âlemde velev küçük şeyler de olsa -çekirdek gibi- misal âleminde manaların cisim olarak görülmelerinin tesiriyle bir büyük ağaç oluyor. Bu iki âlemin hükümleri birbirine karıştırılmaması gerekir. Muhyiddin-i Arabî'nin kelâmının özüne muttali olan bunu tasdik eder.

Amma avâmın yahut avâm gibi adamların mabeynlerinde müştehir olan keyfiyeti ki, "Kaf yere muhittir ve müteaddittir; her ikisinin ortasında beş yüz senedir ve zirvesi semanın ketfine mümastır, ilâ âhiri hayâlâtihim…"