Muhâkemât Dersleri — Sayfa 272

Veya ona Zülkarneyn denilmesi, dünyanın iki kısmı olan doğuyu ve batıyı dolaşması sebebiyledir.

Veya böyle denilmesi, O'nun devrinde insanların iki neslinin ortadan kalkmasındandır.

Denildi ki: Saçında iki örgü olduğundan böyle denildi.

Denildi ki: Tacında iki boynuz vardı. Cesur insana "koç" denilmesi gibi, şecaatinden dolayı Zülkarneyne böyle bir lakap verilmesi muhtemeldir. Sanki emsali olanlara bu boynuzlarla vurmakta, onlara galip gelmektedir. Zülkarneynin iman sahibi ve salih bir kimse olduğunda ittifak olmakla beraber peygamberliğinde ihtilaf edilmiştir.

Bunlardan ilk cümle, bir hüküm cümlesidir ve bu haliyle problemli görülmektedir. Çünkü Zülkarneyn'in kim olduğu çok da net değildir.

Dolayısıyla, zarurî ve zarurî olmayan hükümleri ayırt etmek lazımdır. İşte Kur'ân'ın cevabından anlaşılan inkârı kabul etmez zarurî hükümler şudur:

- Zülkarneyn "Allah'ın teyidine mazhar" bir şahıstır.

- Onun irşad ve tertibiyle, zalimlerin ve bedevilerin fesatlarını def için iki dağ arasında bir sed bina edilmiştir.

- Ye'cüc Me'cüc iki bozguncu kabiledirler.

-İlahî emir geldiği vakit sed harap olacaktır… Bu kıyas ile kendine Kur'ân'ın delalet ettiği hükümler, Kur'ân'ın zaruriyatındandır. Bir harfin inkârı dahi kabil değildir.

Fakat o mevzuat ve mahmulâtın keyfiyatlarının teşrihatları ve mahiyetlerinin hududu ise, Kur'ân onlara kat'iyyü'd-delâlet değildir. Belki "Âmm hâssa, delâlet-i selâseden hiçbirisiyle delâlet etmez." kaidesiyle ve mantıkta beyan olunduğu gibi, "Bir hüküm, mevzu ve mahmulün vech-i mâ ile tasavvur etmek, kâfi olduğu.."nun düsturuyla sabittir ki, Kur'ân onlara delâlet etmez. Fakat kabul edebilir. Demek o teşrihat, ahkâm-ı nazariyedendir. Başka delâile muhavveldir. İçtihadın mazannesidir. Onda te'vil için mecal vardır. Muhakkikînin ihtilâfâtı, nazariyetine delildir.