Muhâkemât Dersleri — Sayfa 274

lerini, birden sual soranın kaynağından ve sualin geldiği yerden başak misal toplayıp müfessir oldular. Yok, belki te'vilci, yok belki muhtemel bir manayı mana yerine gösterdiler. Hatta belki muhtemel olması caiz ve bir derece mümkün olan şeyi, nassın delalet ettiği ve anlattığı bir mana olarak te'vil ettiler.

Bediüzzaman bu kıssanın yorumunda görülen bazı hataları şöyle nazara verir:

- Cevabın suale her cihetle uygun olması gerektiği hayaliyle cevabın zarurî ve nazarî olan hükümlerini, birden sual soranın kaynağından ve sualin geldiği yerden başak misal toplamak.

- Mâsadakı (muhtemel bir manayı) mana yerine göstermek.

- Mâsadakı olması caiz ve bir derece mümkün olan şeyi, nassın delalet ettiği ve anlattığı bir mana olarak te'vil etmek.

Mâsadakı mana yerine göstermek, muhtemel bir manayı mana yerine göstermektir. Mesela "Meyve yedim" dediğimizde elma yemiş olmamız mümkündür. Ama bunun mümkün olmasından yola çıkarak "Meyve yedim dediğine göre mutlaka elma yemiştir" denilemez.

Hâlbuki Üçüncü Mukaddime'nin sırrıyla zâhir-perestler kabul ederek ve muhakkikîn dahi hikâyat gibi ehemmiyetsiz olduğundan tenkitsiz şu te'vili dinlediler. O teşrihatı, muharref olan Tevrat ve İncil'de olduğu gibi kabul ederse, akîde-i Ehl-i Sünnet ve Cemaat'te olan mâsumiyet-i enbiyâya muhalefet oluyor. Kıssa-yı Lût ve Davud (aleyhimesselâm), buna iki şahittir.

İsrailiyat ve peygamberlerin masumiyeti

Bediüzzaman bu eserin Üçüncü Mukaddimesinde İsrailiyatın tefsire girmesini anlatır. Zahirperestler bu tür İsrailiyat haberlerini kabul etmişlerdir. Muhakkik zatlar dahi hikâyeler gibi ehemmiyetsiz olduğundan tenkitsiz şu te'villeri dinlemişlerdir. Hâlbuki o açıklamaları, tahrif edilmiş olan Tevrat ve İncil'de olduğu gibi kabul ederse Ehl-i Sünnet ve Cemaat akidesinde olan peygamberlerin masumiyetine muhalefet olmaktadır. Lût ve Davud kıssaları (aleyhimesselâm), buna iki şahittir. Mesela muharref Tevrat'taki anlatıma göre, Hazreti Lût kendi kızlarıyla yatmış ve Hazreti Davud da komutanlarından birinin eşi olan kadını görüp beğenmiş, ölsün diye kocasını savaşa göndermiştir.