Muhâkemât Dersleri — Sayfa 28

tâmmına sed ve mâni olan sekiz emir, üç hakikatle zîr ü zeber olmuşlardır ve oluyorlar.

O mâniler ise:

Ecnebilerde: Taklit ve cehalet ve taassup ve kıssîslerin riyâseti…

Ve bizdeki mâni ise: İstibdad-ı mütenevvi ve ahlâksızlık ve müşevveşiyet-i ahvâl ve atâleti intaç eden ye'stir ki, şems-i İslâmiyet'in küsufa yüz tutmasına sebep olmuşlardır.

Sekizinci ve en birinci mâni ve belâ budur: Biz ile ecnebiler, bazı zevahir-i İslâmiyet ve bazı mesâil-i fünûn ortasında hayal-i bâtıl ile tevehhüm eylediğimiz müsâdemet ve münâkazâttır.

İslam'ın geçmişte tam galip gelmemesinin sebepleri

Çünkü mazi kıtasının vahşet dolu sahralarında taassup ve taklit çadırında oturan ya da cehlistan ülkesinin yalan-dolan ve istibdat menzilinde oturanlara parlak şeriatın kesin galibiyetine ve tam egemenliğine set çeken ve engel olan sekiz durum üç hakikatle yerle bir olmuştur ve oluyor.

Müzahrefat, altın gibi değerli madenlerin kıymetsiz şeylerle karışık olmasını ifade eder. Süslü ve yaldızlı sözler misali "halis olmayan karışık şeyler" demektir.

Bediüzzaman, vahşet ve cehaletin hükmettiği geçmiş zamanda, İslam'ın insanlık âlemine tam galip gelemeyişinin sebeplerini sekiz madde halinde ifade etmiştir. Bunlardan dördü gayr-i Müslimlerin durumlarıyla alakalı, üçü Müslümanlarla alakalıdır, biri de her iki taraf arasında müşterektir. Şöyle ki:

Gayr-i Müslimlerin durumlarıyla alakalı dört mâni:

1-Taklit,

2-Cehalet,

3-Taassub,

4-Din adamlarının saltanatıdır.

Müslümanların durumlarıyla alakalı üç mâni ise şunlardır:

1-Çeşit çeşit istibdat,

2-Ahlâksızlık,

3- Halimizin perişaniyetini ve tembelliği netice veren ümitsizliktir.

Bir de hem gayr-i Müslimlerde hem de Müslümanlarda görülen bir mâni olarak "Din-ilim çatışması" tevehhümü vardır.

Bu manileri sırasıyla açmakta yarar görüyoruz.