Muhâkemât Dersleri — Sayfa 296

Dağ direkleri

Bediüzzaman Kur'ânın cüzi şeyleri anlatmasında bile muhteşem bir belağat olduğuna dikkat çeker. Bu kısımda bunu"Dağları birer direk(kılmadık mı?)"âyetiyle açıklar. Bediüzzaman'ın bu âyetteki mana inceliklerine dikkat çekerken "Bundan muradının ne olduğunu en iyi Allah bilir"diye söze başlaması dikkat çekici bir durumdur. Bu ibareye hemen bütün İslami eserlerde -müteşabih âyetlerin değerlendirilmesinde olduğu gibi- farklı mülahazalara açık olan meseleler esnasında sıkça rastlarız. Burada aslında mana büyük ölçüde açık olmakla beraber, dağların birer direk, -hatta kelimenin bir anlamı çivi olması münasebetiyle- birer çivi olması, yorumu gerekli kılan bir durumdur. Böyle olunca,"Bundan muradının ne olduğunu en iyi Allah bilir"demek, ihtiyata daha muvafık düşmektedir.

İnsan bir meyveye baktığında onun nimet olduğunu hemen farkedebilir. Ama pek çok insan dağlara baktığında onların da birer nimet olduklarını hatırlamamaktadır. Hâlbuki dağlar, dağlar büyüklüğünde birer nimettir. Birazdan görüleceği üzere, meyve gibi nimetler o dağlar sayesinde bizlere sunulmaktadır. Dolayısıyla, birazdan muhatap olduğumuz manalar tefekkür ufkumuzu genişletecek, âleme çok daha farklı bir boyuttan bakmamızı sağlayacaktır.

Bediüzzaman'a göre, işaret olunan mecazın şöyle bir tasavvuru îma etmesi caizdir: Küremiz, hava okyanusunun içinde bir denizaltı gemisi gibidir. Dağlar ise bu gemide birer denge unsurudur. Demek dağlar o geminin demir ve direkleri hükmündedirler.

Sâniyen: İnkılâbât-ı dâhiliyeden ihtizazat o dağlarla iskât olunurlar. Zira dağlar yerin mesâmâtı hükmündedir. Dâhilî bir heyecan olduğu vakit, arz dağlar ile teneffüs ettiğinden, gazabı ve hiddeti sükûnet bulur. Demek arzın sükûn ve sükûneti dağlar iledir.

Dağlar ve dünyanın sükûneti

Dağların ikinci bir görevi, dünyanın sükûnetini sağlamalarıdır. Dünyanın içinde devamlı olarak hareketler ve titreşimler meydana gelir. Bunlar, dağlar ile sükûnet bulur. Zira dağlar yerin gözenekleri hükmündedir. İçerde bir dalgalanma olduğu vakit dünya dağlar ile teneffüs ettiğinden, öfkesi ve hiddeti diner. Demek arzın sükûn ve sükûneti dağlar iledir.