Muhâkemât Dersleri — Sayfa 311

Aklî karine:

"Onlar Allah'ı unuttu. Allah da onları unuttu."

"Onlar şu güne kavuşmayı unuttukları ve âyetlerimizi inkâr ettikleri gibi, biz de bugün onları unuturuz."

Bu iki âyet bir kısım insanların Allah'ı unutmalarının cezasını anlatmaktadır. Yani, Allah onlara unutulmuş kimse muamelesi yapacak, rahmetinden mahrum bırakacaktır. Yoksa Allah'ın ilminden hariç hiçbir şey yoktur ve Allah unutmaktan münezzehtir."Rabbim şaşırmaz ve unutmaz"âyeti bu konuda gayet açıktır.

Şu âyete de aynı noktadan bakmak gerekir:

"Kim benim zikrimden yüz çevirirse, ona dar bir geçim vardır. Kıyamet günü onu bir âmâ olarak haşrederiz.

Der ki: Ya Rabbi, beni niçin kör olarak haşrettin? Hâlbuki ben görüyordum.

Allah der: Dediğin gibi. Fakat ayetlerimiz sana geldi, sen onları unuttun. Bugün de böylece unutulacaksın."

Hissî karine:

Hissî karine, beş duyudan biri ile algılanan durumları ifade eder. Beraber yürüyen kişilerden birine "Aslanlara arkadaş olmuşsun" dendiğinde karine-i mecaz hissidir. Çünkü kişinin aslanlarla değil de insanlarla yürüdüğü gözler önündedir.

Âdî karine:

Örfen ve âdeten bazı mecazlar kullanılır. Mesela bazı yörelerimizde insanlar birbirine sevgilerini£"Ciğerini yiyeyim">ifadesiyle söylerler. Burada gerçek anlam kastedilmediği, o örfe muttali olanlarca gayet açıktır.

Makamî karine:

"Dilediğini yap" ifadesi normalde "İstediğini yapmakta serbestsin" manasında kullanılır. Ama tehdit makamında bunu kullanırsak "Yap bakalım yapacağını, cezanı vereceğim!" demiş oluruz. Nitekim kâfirlere yönelik"Dilediğinizi yapın!"âyeti, bu manada açıklanmaktadır.

Karşılıklı konuşma esnasında, muhatabımızın beden dili ve sesinin tonu, kelâmının hakikat veya mecaz olduğuna kuvvetli bir karinedir. Mesela, çocuğu olmadığını