Muhâkemât Dersleri — Sayfa 316

Evet, çok defa bulut dağın libasını giydiği gibi, heykeliyle teşekkül etmekle beraber, bered ve karın beyazıyla televvün ve rutubet ve burudeti ile tekeyyüf eder. Öyleyse, bulut ve dağ komşu, arkadaştırlar. Birbirine levâzımatını âriye vermeye mecburdurlar. Bu uhuvvet ve mübâdeleti, Kur'ân'ın çok yerleri gösterir. Zira bazen onu, onun libasında ve ötekini berikinin suretinde bize gösterir. Hem de tenzilin pek çok menâzilinde dağ ve bulut birbirinin elini tutup musâfaha ettikleri vardır. Nasıl kitab-ı âlemin bir sayfası olan zeminde muânaka ve musâfahaları şahittir. Zira umman-ı havada iskele hükmünde olan dağ tepesinde lenger-endaz olduklarını görüyoruz.

Bulut ve dağ

Çok defa bulut dağın elbisesini giydiği gibi, heykeli ile teşekkül etmekle beraber dolu ve karın beyazıyla renklenir ve rutubet ve bürudetiyle bir keyfiyet alır. Öyle ise bulut ve dağ komşu, arkadaştırlar. Birbirine levâzımâtını ödünç vermeye mecburdurlar. Bu uhuvvet ve alışverişi Kur'ân'ın çok yerleri gösterir. Zira bazan onu, onun libasında ve ötekini berikinin suretinde bize gösterir. Mesela, bir âyette şöyle geçer:

"Dağları görür, onları camid sanırsın. Hâlbuki onlar bulutların geçişi gibi hareket ederler."

Hem de Kur'ân'ın pek çok menzillerinde dağ ve bulutun birbirinin elini tutup tokalaşmaları vardır. Âlem kitabının bir sahifesi olan zeminde birbirlerine sarılmaları ve tokalaşmaları buna bir şahittir. Zira o bulutların hava denizinde iskele hükmünde olan dağ tepesinde demir atmış olduklarını görüyoruz.

Semadaki dağlar

Bediüzzaman bu meseleyi bir başka eserinde biraz daha mufassal olarak şöyle ele almaktadır:

"Allah'ın semadaki dağlardan dolu indirmesine" gelince, bil ki: Âyette istiare sanatı o derece bariz iken zahirî ibareye takılmak soğuk bir donukluk ve açık bir sönüklüktür. Çünkü mesela ayette "Gümüşten billûr kadehler" denilmesi bediî bir istiaredir. "Sema dağlarından dolu yağdırılması" da benzeri bir acib, tatlı, bediî bir istiareyi ihtiva eder. Zira cennetin kapları camdan ve gümüşten değildir, cam şeffafiyetinde ve gümüş beyazlığındadır. Nev'leri farklı olması hasebiyle cam mahiyeti gümüş mahiyetinden farklı olunca, مِنْ harfini ilaveyle istiareye işaret etmiş oldu.