Muhâkemât Dersleri — Sayfa 33

Hazreti Peygamber vahye mazhar olmakla beraber işlerini meşveretle yapmıştır. O, kendi görüşlerini dikte ettiren biri değildi. Hemen her hususta ashabıyla meşveret eder, onların görüşlerini alırdı. Ebu Hureyre, Rasulullahın bu yönüyle alakalı şu tesbitte bulunur:

"Ben, Rasulullahtan daha fazla arkadaşlarıyla meşveret eden birini görmedim."

Hazreti Peygamber Bedir, Uhud, Hendek Savaşları öncesi ashabına danışmış, onların fikirlerini almış, ona göre hareket etmiştir. Mesela, Bedir Savaşı öncesi orduya yerleşme emri verdiğinde, ashaptan Hubab Bin Münzir şöyle der: "Ya Rasulallah, buraya yerleşmemiz, Allah'tan bir vahiyle midir, yoksa sizin düşünceniz midir?" Rasulullah, kendi düşüncesi olduğunu söyleyince, Hubab su olan bir yere yerleşmenin daha uygun olacağını ifade eder. Rasulullah, bu görüşten memnun kalır ve o doğrultuda hareket emri verir.

Meşveret, mevcut şartlar içinde yapılması gerekeni tesbit imkânı sunar. Meşveret edilenlere değer verildiğini gösterir. Onların kalplerini hoşnut eder. İşin beraberce yürütülmesini sağlar.

Hazreti Peygambere Uhud mağlubiyeti neticesinde"Onlarla meşveret et"emrinin gelmesi de manidardır. Zira esasen Rasulullah savaş öncesi meşveret etmiş, "Şehirde müdafaa savaşı yapılması" şeklinde görüş belirtmişti. Ekseriyet meydan savaşı isteyince, onların görüşüne göre hareket emri verdi. İsteseydi, şûra'nın bu kararını lağvederdi. Fakat o, bunun arkasındaki elem, zarar ve savaş kurbanlarını az-çok bilmekle beraber, bu kararı uyguladı. Çünkü meşveret esasının yerleşmesi, İslâm cemaatinin talimi ve ümmetin terbiyesi, günlük zararlardan çok daha mühimdi.

Çocuk düşüyor diye, yürüme faaliyetinden alıkonmamalıdır. Ümmet-i Muhammed dahi, İslâmî esasların o ilk yerleşimi döneminde, düşe kalka dosdoğru yürümeyi öğrenecektir. Devamlı direktiflerle yönlendirilen ve kendisine serbest hareket imkânı verilmeyen bir çocuk, gelişimini tamamlayamaz.

6-Ahlâksızlık

İslam Dininin başlıca üç yönü vardır: