Muhâkemât Dersleri — Sayfa 344

İşte, gök ve yer, Cenab-ı Hakk'ın"Ey sema, ey arz! İster istemez vücuda geliniz!"emrine karşı"Biz severek ve isteyerek geldik"diye cevap vermişler, itaat etmişlerdir. Zaten insanın dışında bütün varlık âlemi Allah'a karşı daimî itaat hâlindedirler."Göklerde ve yerde kimler varsa hepsi Allah'a teslim olmuştur"âyetinin hükmüyle, bütün kâinat Müslüman'dır.

Ateş, Allah'tan"Ey ateş! İbrahim'e soğuk ve selâmetli ol!"emri geldiğinde Hazreti İbrahim'i yakmaz. Rüzgâr, O'nun emriyle nice kavimleri helâk eder. Su, Hz. Nuh'un kavmini cezalandırır; ilahi canipten"Ey arz, suyunu yut! Ey sema, suyunu tut!"denildiğinde ise, arz suyunu yutar, sema suyunu tutar.

Bir de şu âyete dikkat edelim:

"Sen yeryüzünü kupkuru, hareketsiz görürsün. Fakat onun üzerine su indirdiğimizde harekete geçer, kabarır ve her güzel çiftten bitkiler bitirir."

Âyette arz, uyuyan bir insana benzetilmiştir, üzerine yağmur gelince uyanmış ve harekete geçmiştir.

Bazı edip ve şairler eserlerinde teşhis ve intak sanatına hayli yer verirler. Mesela Hindli filozof Beydaba, "Kelile ve Dimne" isimli eserinde hayvanları konuşturur, orman sakinlerinden şehir sakinlerine ve özellikle idarecilere çok güzel mesajlar gönderir. Fabllarıyla meşhur La Fontaine, esererinde büyük ölçüde Beydaba'dan etkilenmiştir. Keza, Mevlâna'nın Mesnevî'sinde bu sanatlar dikkat çekecek ölçüde kullanılmıştır. Günümüzde çizgi filmler teşhis ve intak örnekleriyle doludur.

Bediüzzaman'ın"Kâinattan Halık'ını soran bir seyyahın müşahedâtıdır"demiş olduğu Âyetü'l-Kübrâ Risalesinde yer gök konuşmakta, Allah'ı anlatmaktadır. Söz gelimi gök gürültüsü insanlara şöyle haykırmaktadır:

"Başını kaldır, kendini tanıttırmak isteyen faal ve kudretli bir zatın harika işlerine bak! Sen başıboş olmadığın gibi, bu hadiseler de başıboş olamazlar. Her birisi çok hikmetli vazifeler peşinde koşturuluyorlar. Bir Müdebbir-i Hâkim tarafından istihdam olunuyorlar."

Eğer istersen, "gürültülü menzil" ıtlakına şâyeste olan bu beyte gir: