Muhâkemât Dersleri — Sayfa 353

Keza, kelâmın zarif bir şekilde sunulması gerekir. Ne söylediğimiz önemli olduğu gibi nasıl söylediğimiz de önemlidir. Sözümüz âb-ı hayat gibi olmalı, ama bu âb-ı hayat muhatabı cezbedecek bir zarafette sunulmalıdır.

Kelâm, fikre hitap etmeli, onu doyurmalıdır. Özellikle yüksek idrak sahibi kimselere, sadece hislere seslenen sözler tesir etmez, bir fayda vermez. Ama kelâmın sırf fikre hitap etmesi yetmez, hislere de hitap etmesi gerekir. Çünkü beynin bir lobu mücerret fikirlere muhatap olurken, diğer lobu temsil, teşbih gibi hislere ve hayallere hitap eden anlatımlara muhatap olmaktadır.

İşte, üstte nazara verilen tarzda "içen" birinin zevk itibarıyla büyük coşkular yaşaması misali, kaliteli beliğ bir kelama muhatap olan kimse de fikren ve hissen âdeta nirvanaya yükselir.

Görüldüğü gibi, beliğ kelamı anlatan üstteki "meyhane mazmunu", muhtevasında hayli sıra dışı kazanımlar sunmakta, "Demek böyle de bakılabiliyormuş" dedirtmektedir.

Eğer böyle sarhoşların sözlerinden hoşlanmıyorsan, suyun mühendisi olan hüdhüd-ü Süleyman'ın Sebe'den getirdiği nebe' ve haberi dinle! Nasıl inzâl-i Kur'ân ve ibdâ-ı semavat ve arz eden Zülcelâl'in tavsifini etmiştir. Hüdhüd diyor: "Bir kavme rast geldim. Zemin ve âsumandan mahfiyâtı çıkaran Allah'a secde etmiyorlar..." Bak, evsaf-ı kemâliye içinde hüdhüdün hendesesine telvih eden, yalnız vasf-ı mezburu ihtiyar eyledi.

Hüdhüd'ün belağatı

Hüdhüd, Hazreti Süleyman'a hizmet eden bir kuştur. Ordu sefere çıktığında yerin neresinde su bulunduğunu haber vermektedir. Yemen'deki Sebe isimli beldeye gidip döndükten sonra, Hazreti Süleyman'a güneşe tapan bir kavme rastladığını söyler ve şöyle der:

"Göklerde ve yerde gizlilikleri çıkaran, gizlediğiniz ve açığa vurduğunuz her şeyi bilen Allah'a secde etmezler."

Cenab-ı Hakk'ın nice vasıfları varken, Hüdhüd'ün"Göklerde ve yerde gizlilikleri çıkaran..."şeklinde Onu nitelemesi, Hüdhüd'ün sanatının konuşmasına yansımasıdır.

İşaret: