Muhâkemât Dersleri — Sayfa 364

-"Hani nerde£'Ben de hayatı verir, alırım'>diyen Nemrut?

- Hani nerde£'Ben en yüce Rabbinizim'>diyen Firavun?

- Hani nerde£'Ben kendi ilmimle kazandım'>diye çalım satan Karun?

- Hani nerde Ebu Cehiller, Ebu Lehebler?

- Hani nerde Kisralar, Kayserler?" şeklindeki bir hitabede pek çok tarihî olaya işaret vardır.

Telmih edilecek şey, herkese değilse bile erbabına malûm olmalıdır. Yoksa karanlıkta göz kırpmak misali fayda vermeyecektir.

Telmih ve işaretlerin etkisi:

Bediüzzaman üstte telmih ve işaretin iki etkisine dikkat çeker:

1- Sakin olan hayalleri harekete geçirmek.

2- Susmuş olan etrafını söylettirmek.

Mesela "Bu dünya nice zalimler gördü" dediğimizde muhatabın zihninde bir şey canlanmaz. Ama bu cümleye "Firavun gibi, Stalin gibi" ifadesini de katarsak muhatabın hayali harekete geçecek, böylelerine nefret gibi duygular âdeta konuşmaya başlayacaktır.

Eğer istersen, bu beyitlerin içlerine gir. Bir derece seyre şayan noktalar vardır: İşte çal olan atına binmiş, nazenin karşısında gençlenmek isteyen ihtiyar babanın sakalının içine bak, belağatın çok anahtarlarını bulacaksın. Al, kapıları aç. İşte:

Yani: Dedi: "İhtiyar oldun."

Dedim: "Değildir; belki mesâib-i dehrin gürültüsünden ayakları altından çıkıp sakalıma konmuş bir beyaz gubardır."

Sakaldaki beyazlık

Şiir, bir söz musikisidir. Kelimelerle çizilen bir resimdir. Derunumuzda hissedilen duyguların, heyecanların veya zihnimizde teşekkül eden fikirlerin manzum bir