Muhâkemât Dersleri — Sayfa 367

Yani, "Kalbim mâşukumun kemeri gibi hareket ve hışhış etmekte; onun kalbi ise onun bileziği gibi sükûn ve sükûttadır."

Demek beli ince, bileği kalın olduğu gibi, kalbim müştâk, onun kalbi müstağnîdir. Demek, hüsün ve aşkı ve istiğnâyı ve iştiyakı bir taş ile vurmuştur.

Âşık - maşuk münasebeti

Beyit, âşık - maşuk münasebetlerini tasvir etmektedir. Âşık, maşukunun ilgisizliğinden ve istiğnasından muzdariptir. Kalbi maşukunun kemeri gibi hareket halindedir ve hışhış etmektedir. Maşukun kalbi ise onun bileziği gibi hareketsiz ve sessizdir.

Beyitten öyle anlaşılmaktadır ki, maşukunun beli incedir, bileği ise kalındır. Âşıkın kalbi iştiyak duymakta, maşukun kalbi ise müstağnidir.

Beyitte hüsün, aşk, istiğna ve iştiyak bariz bir şekilde görülmektedir.

Hem de,

Yani, "Tâcir-i Yemenî gibi yağmurdan gelen sel, yüklerini, eskallerini gabît sahrâsına attı."

Nasıl ki bir tüccar akşamda bir köye gelse, gecede köylüler rengârenk eşyalarını satın alsalar; sabahleyin herkes bir renkle süslenmiş olduğu hâlde evinden çıkıyor. Hatta köyün çobanı dahi kırmızı bir mendili bağlıyor. Öyle de, sel sahrâya yükünü attığı gibi, ticaret-i hafiyeye benzer imtizâcât-ı kimyeviyeyle çiçeklerin nazeninlerine güya rengârenk elbise alınır, dikilir. Hatta çiçeklerin çobanı ıtlakına şayan olan kefne başını kırmızılaştırıyor.

Yemenli çerçi

Beyitte yağmurdan sonra sahra bitkilerinde meydana gelen renklilik ve hareketlilik anlatılmaktadır. Yağmurun gelişi Yemenli çerçinin gelişine benzetilmiştir. Böyle bir tüccar akşamda bir köye gelse, gecede köylüler rengârenk eşyalarını satın alsalar; sabahleyin herkes bir renk ile süslenmiş olduğu halde evinden çıkar. Hatta köyün çobanı dahi kırmızı bir mendili bağlıyor. Öyle de, sel sahraya yükünü attığı gibi, gizli bir ticarete benzer kimyevi bileşimler ile çiçeklerin nazeninlerine güya