Muhâkemât Dersleri — Sayfa 37

"İslam'da akıl-vahiy çatışması yoktur. Ancak, akıl ile gelenek arasında bir çatışma olduğu İslam tarihi için de doğrudur."

Ayrıca, bilimin ulaştığı neticeleri "değişmez gerçekler" şeklinde görmek de yanlıştır. Dolayısıyla "Dini ilimle çatıştıran zihniyet, sadece dindeki peşin hükümlerden bahsetmekte haksızdır. Aynı şey, ilimlerdeki peşin hükümlerden gelebilir."

Bir de meselenin şu yönü vardır: Tefsir kitaplarında bir kısım ilmî yanlışlar yer almıştır. Fakat Bediüzzaman'ın dediği gibi:£"Tefsirde mezkûr olan her bir emir, tefsirden olmak lazım gelmez.">Mesela, büyük müfessir Fahreddin Razi,"Allah arzı size bir döşek kıldı"âyetinin zahiri manasından hareketle, dünyayı hareketsiz bir cisim olarak kabul eder. O'nun bu yorumu, kendi zamanında hâkim olan Batlamyus nazariyesinin tefsire yansımış bir şeklidir. Yoksa âyette "Dünya hareketsizdir" diye bir hüküm yoktur. Aynı Razi'nin hemen iki sayfa sonra dünyanın küreviyetinden (yuvarlaklığından) bahsetmesi ise, Müslümanların ilim ve teknolojide Avrupa'ya öncülük etmelerinin güzel bir misalidir. 1209'da vefat eden bu büyük müfessir dünyanın yuvarlaklığını ifade ederken, Avrupa aynı noktaya üç asır sonra ulaşabilmiştir.

İslamî bilgileri,

1-Kur'ânî bilgiler

2-Kur'ân'dan çıkartılan bilgiler şeklinde ikiye ayırabiliriz.

Bunlardan birincisi İlahî menşelidir, insanın müdahalesi yoktur. İkincisi ise, beşerîdir, istinbat yoluyla elde edilir. Bu tür bilgilerde hatalar bulunması mümkündür.

"Kur'ânî bilgi iman konusudur… Ama Kur'ândan çıkartılan her bilgi, bir yönüyle beşere ait olduğu için veya o bilginin beşerîlik yönü bulunduğu için iman konusu olamaz. Çünkü bu bilgi, izafî doğruyu temsil eder, ama mutlak doğruyu kesinlikle ifade etmez."