Muhâkemât Dersleri — Sayfa 421

Eğer bir numûne istersen, Dokuzuncu Mesele'deki Arabî parçalarına bak. İşte:

Her tekrar tümüyle tekrar değildir

Bediüzzaman burada bir numune olarak Dokuzuncu Meseledeki Arabî parçaları nazara verir. Mesela üstteki Arabî metinde şöyle denilmektedir:

Kur'ân'ı öğreten Rahmân'ın kelâmına bak: Rabbinin âyetlerinden hangi biri var ki, bu hakikat onda tecellî etmesin? Yazıklar olsun o zâhirperestlere ki, anlamadıkları şeyi tekrara hamlederler.

Bu hakikati görmek istersen, kıssa-yı Mûsâ'ya bak. Bu kıssa tefâriku'l-asâdan daha faydalıdır. Kur'ân onu yed‑i beyzâsına aldığı vakit, ilm-i beyanın sâhirleri, onun belâgatine hayran kalmış ve muhabbetle secdeye varmışlardır.

Kıssa-yı Mûsâ, Kur'anda en fazla tekrar edilen kıssadır. Manaya derinlemesine nüfuz etmeyen biri ilgili kısımları okudukça aynı kıssanın durmadan tekrar edildiğini zanneder. Hâlbuki ilgili kıssanın tekrarında ortak yönler olmakla her birinde farklı cihetler de vardır. Bunları farkedemeyen kimse, âyetlerin belağatini anlamada yaya kalır.

Eğer istersen, ulûm-u âliyenin ( اۤلِيَه ) kitaplarının dibâcelerine bak. Eğer çendan o dibacelerde şu sanat-ı belâgat çok dakik ve latîf olmazsa da, fakat ondaki berâatü'l-istihlâl bu hakikate bir berâatü'l-istihlâldir.

Hem de şu kitabın dibâcesinde mu'cizâta işaret yolunda Peygamberimiz'in zâtı, nübüvvetine mu'cize gösterilmiştir.

Hem de Üçüncü Makale'nin dibâcesinde kelime-i şahadetin iki cümlesi birbirine şahit gösterilmiştir.