Muhâkemât Dersleri — Sayfa 422

Hem de Yedinci Mukaddime'de, inşikak-ı kamere, yere inmeyi ilâve edenlere denilmiş: Mu'cizenin kamerini münhasif ve şems gibi bürhan-ı nübüvveti Süha gibi mahfî olmasına sebep oldunuz.

Buna kıyasen, şu hakikate, şu kitapta birçok numûne bulabilirsin. Zira bu kitabın mesleği, benim gibi harice boykotajdır. Hatta zaruret olmazsa, efkâr ve mesâilde ve misallerde ve esalibde harice boykotaj etmektir. Fakat tevafuk-u hâtır olabilir. Zira hakikat birdir. Hangi kapıyla girsen, aynını göreceksin.

Üslûp olarak kendi yağıyla kavrulmak

Bediüzzaman burada ele alınan meseleye misal olarak âlet ilimleri kitaplarının önsözlerini gösterir. Gerçi o önsözlerde şu belâğat sanatı çok dakik ve latif olmazsa da, onlardaki beraatü'l-istihlal, bu hakikate bir beraatü'l-istihlaldir, yani böyle bir sanatın öncüsüdür. Mesela Hitabetle ilgili bir kitabın önsözünde "Her türlü hamd, sözlerin en güzeli olan Kur'ânı indiren, en güzel konuşan Hz. Muhammedi (asm) rasul olarak gönderen Allaha mahsustur" denildiğinde kitabın muhtevasına işaretler edilmiş olur. Dolayısıyla bunda bir beraatü'l-istihlal sanatı vardır. Ama bunun yerine ""Her türlü hamd, âlemleri yaratan ve Hz. Muhammedi (asm) âlemlere rahmet olarak gönderen Allaha mahsustur" denilseydi mana doğru olurdu, ama bu ifadelerde kitabın muhtevasına bir işaret bulunmazdı.

Demek ki kelâm kendi içinde bir bütünlük teşkil etmeli, dıştan destek almadan -tabir yerindeyse- kendi yağıyla kavrulmalıdır.

Beraatü'l-istihlal, kelime olarak ayın hilal olarak doğmasından önce meydana gelen parlaklığı ifade eder. Bu parlaklık, doğacak ve dolunay haline kadar büyüyecek olan ayın bir habercisidir.  Nazım ve nesirde maksada ve muhtevaya işaret eden kelime ve deyimlerin yardımıyla konuya ilgi çekici güzel bir üslûpla başlama sanatıdır.

Bediüzzaman konuyla ilgili bu kitaptan şu üç yere atıfta bulunur:

1- Şu kitabın önsözünde mu'cizelere işaret yolunda Peygamberimizin zâtı, nübüvvetine mu'cize gösterilmiştir.

2- Üçüncü Makale'nin önsözünde kelime-i şehadetin iki cümlesi birbirine şahit gösterilmiştir.

3- Yedinci Mukaddime'de, ayın ikiye yarılmasına yere inmeyi ilâve edenlere şöyle denilmiştir: Ay gibi parlak olan mu'cizeyi, ayın tutulması gibi sönükleştirdiniz. Güneş gibi olan peygamberlik delilini, Süha yıldızı gibi gözden gizli hale getirdiniz.