Muhâkemât Dersleri — Sayfa 442

Bediüzzaman, bir başka eserinde "latife-i Rabbaniye"yi vicdanın dört unsuru ve ruhun dört havassı içinde sayar. Bunlar "İrade, zihin, his, latife-i Rabbaniyedir." Bunlardan her birinin bir gayetü'l gayâtı vardır:

İradenin ibadetullahtır.

Zihnin, mârifetullahtır.

Hissin, muhabbetullahtır.

Latifenin, müşahadetullahtır.

Yani insandaki bu Rabbani latife Allah'ı müşahede etmek için yaratılmıştır. Bu ise, şu dünyada ilahi tecellileri müşahede şeklinde olur. Cennette de doğrudan rüyetullah olarak ihsan edilir.

Eğer desen: Neden herkes aklıyla görmüyor?

El-cevap: Kemâl-i zuhurundan... Evet, şiddet-i zuhurdan görünmemek derecesine gelenler vardır: Cirm-i şems gibi.

Yani: "Eb'âd-ı vâsia-yı âlemin sayfasında Nakkaş-ı Ezelî'nin yazdığı silsile-i hâdisatın satırlarına hikmet nazarıyla bak ve fikr-i hakikatle sarıl. Tâ ki mele-i âlâdan gelen selâsil-i resâil, seni âlâ-yı illiyyîn-i yakîne çıkarsın.

Niye Allah'ı görmüyoruz?

Her zerre Allah'ı gösteriyorsa "Neden herkes aklıyla görmüyor?" diye bir soru ister istemez hatıra gelir. Bediüzzaman buna£"Kemâl-i zuhurundan>/ zuhurunun kemalinden" diye cevap verir. Güneşin cirmi gibi o derece gözler önünde ve bedihi bazı şeyler vardır ki, zuhurunun şiddetinden görünmemek derecesine gelir.

"Kâinatın satırlarına dikkat et, çünkü onlar;

Mele-i a'lâdan sana gönderilen mektuplar."

Yani, âlemin geniş boyutlarının sayfasında Nakkaş-ı Ezelî'nin yazdığı olaylar zincirinin satırlarına hikmet nazarıyla bak ve hakikat fikriyle sarıl. Tâ ki mele-i a'lâdan gelen mektuplar silsileleri seni yakînin en yüce mertebelerine çıkarsın.

Mele-i a'lâ, melekler ve özellikle de onların önde gelenlerinin bulunduğu topluluktur. Dünyada yaşayanlar "mele-i esfel"in (aşağı âlemin) sakinleridir. Gayb âleminde yaşayan melekler ise "mele-i a'lâ"nın sakinleridir.