Muhâkemât Dersleri — Sayfa 444

Vicdana müracaat olunsa, kalp bedenin her tarafına hayat neşrettiği gibi, kalp gibi kalpteki hayat düğümü olan Sâni'in marifeti dahi sayısız insan kabiliyetleri ile uygun olan emellere ve dal budak salmış meyillere hayat neşreder; lezzeti içine atar, kıymet verir, genişlik kazandırır ve destek olur. Buradan bakıldığında Allaha imanın nasıl bir istimdat noktası olduğu görülür.

İnsanın sonsuz denilebilecek ihtiyaçları vardır. İnsan dua ederek bu ihtiyaçlarını karşılayacak olan Allaha yönelir. Dua, ruhun Allah'a yükselişi, kalbin Allah ile konuşmasıdır. Böylece ebedi yaşamak, o ebedi hayatta hep genç kalmak gibi emellerinin tahakkuk edeceğine inanır, manen ve maddeten rahatlar.

Dimağ ve vicdan

Dimağ, insanın tefekkür merkezidir. Vicdan ise onun fıtratının kaynağıdır. İnsan aklını kullanarak Allah'ı bulamasa bile vicdanıyla Allah'ı bilir ve ona yönelir. Son derece bunaldığı ve bir çıkış yolu bulamadığında insanın Allaha yönelmesi bunun bir isbatıdır.

Arabalardaki hava yastığı buna bir misal olabilir. Normal şartlar altında bu hava yastığının farkına varılmazken şiddetli çarpmanın olduğu bir trafik kazasında bu hava yastığı devreye girer. Benzeri bir durum insan vicdanında görülür. Allah'ı hatıra getirmeyen nice ateist, deprem gibi şiddetli bir durumda "Allah" der, fıtrat ayarlarına yönelir. Hatta denilir ki,£"Düşmekte olan bir uçakta ateist kalmaz!">

Hem de bununla beraber, kavga ve müzahametin meydanı olan dağdağa-yı hayata peyderpey hücum gösteren âlemin binler musibet ve mezâhimlere karşı yegâne nokta-yı istinat, mârifet-i Sâni'dir…

Evet, her şeyi hikmet ve intizamla gören Sâni-i Hakîm'e itikat etmezse ve ale'l-amyâ tesadüfe havale ederse ve o beliyyata karşı elindeki kudretin adem-i kifayetini düşünse,

- tevahhuş

- ve dehşet

- ve telâş

- ve havftan mürekkep bir halet-i cehennem-nümûn ve ciğer-şikâfta kaldığından, eşref ve ahsen-i mahlûk olan insan, her şeyden daha perişan