Muhâkemât Dersleri — Sayfa 464

"Hz. Musa'nın da Peygamberimizin de mu'cizeleri, sebeplerle değil, Allah'ın yaratmasıyla olmuştur.Yoklara kabiliyet nereden geliyor? Allah, arayanlar için bu gök kubbenin altında bir âdet koydu. Sebepler ve yollar yarattı. Olayların pek çoğu o âdete göre meydana gelir. Fakat bazı da olur ki, kudret o âdeti yırtar, kaldırır... Fakat arayan muradına erişsin diye, çok defa yaptığı işleri sebeple yapar, sebeple yaratır."

İlk yaratılış, sebepler olmaksızın meydana gelmiştir. Mevlâna bunu£"Yoklara kabiliyet nereden geliyor?">diye ifade eder. Sonrasında ise neticeler, "âdetullah" tabir edilen İlâhî kanunlarla ve sebeplerle yaratılmaya başlanmıştır. Ama"Sebepler, ancak birer perdedir£.">

Evliyaullahın kerametleri veya bazı olağanüstü olaylar da, Allah'ın sebepler kanunuyla değil, özel irade kanunuyla meydana gelir. Mesela, onuncu kattan düşen bir çocuğun ölmemesi, uçuruma yuvarlanan bir arabadaki insanların burunları kanamadan kurtulmaları gibi olaylar, nadiren de olsa vuku bulmaktadır.

Tebeî ve sathî bir nazar

İnsanın Allah'ı bulamayış sebeplerinden biri, tebeî ve sathî nazardır. Bu, âleme ve olaylara dikkatsiz ve üstünkörü bir bakışla bakmaktır. Gerçeği görmenin en büyük engellerinden biridir.

Hz. Ömer'in halife olduğu zamanlarda, Ramazan ayının vakti gelir. Birkaç kişi hilali gözetmek için dağa çıkar. Aralarında Hz. Ömer de vardır. İçlerinden biri "Ya Ömer! İşte hilal, şurada!" der. Hz. Ömer gökyüzüne dikkatlice bakar, fakat hilali göremez. Hilali gördüğünü söyleyen zata der: "Gökyüzünü senden daha iyi görüyorum. Ben hilali göremedim. Sen ellerini ıslayıp yüzünü bir sıvazla da, ondan sonra bir daha bak. Bakalım hilali görebilecek misin?" Adam söylenileni yapınca "Demin gördüğüm hilal şimdi yok oldu" der. Hz. Ömer "Kaşından kıvrılan bir kıl gözünün önüne geldi. O kıl seni yanılttı" diye cevap verir.£>

Bediüzzaman üstteki olaya işareten şöyle der:

"Tebei ve sathi bir nazarla bakılsa, gayet imkânsız olan bir şey mümkün görünebilir. Bir zaman bir ihtiyar adam Ramazan hilalini görmek için semaya bakmış, gözüne bir beyaz kıl inmiş, o kılı ay zannetmiş, 'hilali gördüm' demiş. İşte muhaldir ki, hilal o beyaz kıl olsun. Fakat kasten ve bizzat aya baktığı ve o saçı tebei ve dolayısıyla ve ikinci derecede gördüğü için, o muhali mümkün telakki etmiş."